Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Câu 2 trang 143 SGK Hoá học 12

Luyện tập (chương Đại cương về kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất và phức chất)   Đã kiểm chéo

Đề bài

Phát biểu nào sau đây đúng?
A. Cấu hình electron của nguyên tử kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất đều có phân lớp 3d chưa bão hoà.
B. Tất cả các nguyên tố chuyển tiếp dãy thứ nhất đều là kim loại.
C. Tất cả các nguyên tố thuộc nhóm B, chu kì 4 đều là nguyên tố chuyển tiếp dãy thứ nhất.
D. Tất cả các kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất đều là kim loại nặng.

Lời giải

Phân tích từng phát biểu

a) Phát biểu A — Sai.

Kim loại chuyển tiếp dãy thứ nhất ứng với việc điền electron vào phân lớp 3d3d (chu kì 4). Trong dãy này có những nguyên tử đã có phân lớp 3d3d bão hoà (3d103d^{10}), ví dụ:

- Cu (Z=29):[Ar]3d104s1\text{Cu}\ (Z=29): [\text{Ar}]3d^{10}4s^1
- Zn (Z=30):[Ar]3d104s2\text{Zn}\ (Z=30): [\text{Ar}]3d^{10}4s^2

Vì vậy không phải nguyên tử nào cũng có 3d3d chưa bão hoà → A sai.

b) Phát biểu B — Đúng.

Tất cả các nguyên tố chuyển tiếp dãy thứ nhất (từ Sc đến Cu/Zn) đều là kim loại: có ánh kim, dẫn điện, dẫn nhiệt tốt, dễ nhường electron. Đây là phát biểu đúng.

c) Phát biểu C — Sai.

Nhóm B, chu kì 4 còn chứa kẽm (Zn, nhóm IIB). Nguyên tử Zn có cấu hình [Ar]3d104s2[\text{Ar}]3d^{10}4s^2, phân lớp 3d3d đã bão hoà và ion Zn2+\text{Zn}^{2+} cũng có 3d103d^{10} bền, nên Zn thường không được xếp là nguyên tố chuyển tiếp theo định nghĩa (phân lớp dd chưa điền đủ ở dạng nguyên tử hoặc ion). Do đó không phải mọi nguyên tố nhóm B, chu kì 4 đều là nguyên tố chuyển tiếp dãy thứ nhất → C sai.

d) Phát biểu D — Sai.

"Kim loại nặng" là kim loại có khối lượng riêng lớn (thường D>5 g/cm3D > 5\ \text{g/cm}^3). Trong dãy thứ nhất có những kim loại nhẹ, ví dụ titan (D≈4,5 g/cm3D \approx 4,5\ \text{g/cm}^3) và scandium (D≈3,0 g/cm3D \approx 3,0\ \text{g/cm}^3). Vậy không phải tất cả đều là kim loại nặng → D sai.

Kết luận: Phát biểu đúng là B.

Đáp số

B. Tất cả các nguyên tố chuyển tiếp dãy thứ nhất đều là kim loại

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.