Sách giáo khoa Khoa học 5

Giải Bài 3 trang 36 SGK Khoa học 5

Bài 7. Mạch điện đơn giản. Vật dẫn điện và vật cách điện   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tìm hiểu mạch điện hình 3 (trang 35), chỉ ra những bộ phận làm bằng vật dẫn điện, vật cách điện.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 36 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 3 gồm hai sơ đồ mạch điện thắp sáng đơn giản được mắc từ các dụng cụ thật, ký hiệu a) và b).

a) Mạch điện ở hình 3a gồm: một viên pin đặt nằm ngang trên một đế (giá đỡ), trên pin ghi rõ cực dương (+) và cực âm (–); một bóng đèn nhỏ lắp đứng trên một đế riêng; và hai dây dẫn điện (một dây màu xanh, một dây màu đỏ) có vỏ bọc bên ngoài, hai đầu dây có đầu nối (giắc cắm) bằng kim loại. Dây dẫn nối hai cực của pin với hai chốt của đế bóng đèn, tạo thành một vòng mạch kín. Trong hình, bóng đèn đang phát sáng. Các đế đều có chốt nối và ốc vít bằng kim loại, thân đế màu cam.

b) Mạch điện ở hình 3b có đầy đủ các bộ phận như hình 3a (pin trên đế, bóng đèn trên đế, hai dây dẫn xanh và đỏ), nhưng được mắc thêm một khoá K (công tắc) đặt trên một đế riêng. Khoá K gồm một thanh kim loại gạt lên – gạt xuống để đóng hoặc mở mạch. Pin, bóng đèn và khoá K được nối nối tiếp với nhau bằng các dây dẫn điện. Trong hình, bóng đèn không sáng vì khoá K đang ở trạng thái mở (mạch hở).

Ở cả hai mạch, các bộ phận cần quan sát gồm: hai cực của pin, lõi bên trong dây dẫn điện, các đầu nối (giắc cắm) kim loại, các chốt và ốc vít trên đế, thanh gạt của khoá K (là những phần cho dòng điện chạy qua); cùng với vỏ bọc ngoài của dây dẫn, thân các đế đỡ màu cam và tay cầm của khoá K (là những phần bao bọc, không cho dòng điện chạy qua).

Gợi ý trả lời

Phân tích mạch điện hình 3

Muốn biết một bộ phận làm bằng vật dẫn điện hay vật cách điện, ta dựa vào vai trò của nó trong mạch:

- Vật dẫn điện là bộ phận cho dòng điện chạy qua (thường làm bằng kim loại), nằm trên đường đi của dòng điện từ pin → dây dẫn → bóng đèn.
- Vật cách điện là bộ phận không cho dòng điện chạy qua, có nhiệm vụ bao bọc, giữ và bảo vệ (thường làm bằng nhựa, cao su, thuỷ tinh).

Những bộ phận làm bằng vật dẫn điện:
- Hai cực của pin (cực + và cực –) bằng kim loại.
- Phần lõi kim loại bên trong dây dẫn.
- Các đầu nối, chốt nối và ốc vít bằng kim loại trên đế pin, đế đèn (và ở khoá K nếu mạch có khoá).
- Các bộ phận kim loại của bóng đèn: đuôi đèn và dây tóc bên trong.

Những bộ phận làm bằng vật cách điện:
- Vỏ bọc bên ngoài của dây dẫn (bằng nhựa).
- Thân các đế đỡ pin, đỡ đèn (bằng nhựa).
- Vỏ thuỷ tinh (bóng) của đèn.
- Tay cầm bằng nhựa của khoá K (nếu có) — để gạt khoá mà không bị điện giật.

Nhận xét: Dòng điện chỉ chạy được khi tất cả các bộ phận dẫn điện nối liền nhau thành một vòng mạch kín. Khi mạch kín thì đèn sáng; khi mạch hở (ví dụ khoá K mở) thì đèn không sáng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.