Sách giáo khoa Khoa học tự nhiên 9

Giải Bài 1 trang 54 SGK Khoa học tự nhiên 9

Bài 11. Điện trở   Đã kiểm chéo

Đề bài

Nhận xét sự thay đổi cường độ dòng điện chạy qua vật dẫn khi thay đổi hiệu điện thế giữa hai đầu vật dẫn.
2. Rút ra mối quan hệ giữa cường độ dòng điện chạy qua vật dẫn và hiệu điện thế giữa hai đầu vật dẫn.

3. Hãy dự đoán giá trị của cường độ dòng điện trong các ô còn trống minh hoạ ở Bảng 11.2.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 54 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 11.2 (số liệu thí nghiệm, cần điền các ô ?):

| Lần đo | U (V) | I (A) |
|---|---|---|
| 1 | 0 | 0,0 |
| 2 | 3 | 0,5 |
| 3 | 6 | ? |
| 4 | 9 | 1,5 |
| 5 | 12 | ? |

Lời giải

1. Nhận xét sự thay đổi cường độ dòng điện khi thay đổi hiệu điện thế

Từ Bảng 11.2, khi tăng hiệu điện thế UU giữa hai đầu vật dẫn thì cường độ dòng điện II chạy qua vật dẫn cũng tăng theo. Cụ thể: UU tăng bao nhiêu lần thì II cũng tăng bấy nhiêu lần (ví dụ UU từ 3 V3\,V lên 9 V9\,V tức tăng 3 lần thì II từ 0,5 A0,5\,A lên 1,5 A1,5\,A cũng tăng 3 lần).

2. Rút ra mối quan hệ giữa II và UU

Lập tỉ số IU\dfrac{I}{U} ứng với các lần đo đã có số liệu:

0,53=1,59≈0,167 (A/V)\frac{0,5}{3} = \frac{1,5}{9} \approx 0,167 \ (\text{A/V})

Tỉ số IU\dfrac{I}{U} có giá trị không đổi. Vậy cường độ dòng điện chạy qua vật dẫn tỉ lệ thuận với hiệu điện thế giữa hai đầu vật dẫn.

3. Dự đoán giá trị II trong các ô còn trống

Vì II tỉ lệ thuận với UU nên IU\dfrac{I}{U} luôn bằng hằng số 0,53=16 (A/V)\dfrac{0,5}{3} = \dfrac{1}{6}\,(\text{A/V}). Suy ra I=U6I = \dfrac{U}{6}.

- Lần đo 3, với U=6 VU = 6\,V:
I=66=1,0 (A)I = \frac{6}{6} = 1,0\ (\text{A})
- Lần đo 5, với U=12 VU = 12\,V:
I=126=2,0 (A)I = \frac{12}{6} = 2,0\ (\text{A})

Bảng 11.2 sau khi điền:

| Lần đo | U (V) | I (A) |
|---|---|---|
| 1 | 0 | 0,0 |
| 2 | 3 | 0,5 |
| 3 | 6 | 1,0 |
| 4 | 9 | 1,5 |
| 5 | 12 | 2,0 |

Kiểm tra lại: các tỉ số IU\dfrac{I}{U} đều bằng nhau: 0,53=1,06=1,59=2,012=16\dfrac{0,5}{3}=\dfrac{1,0}{6}=\dfrac{1,5}{9}=\dfrac{2,0}{12}=\dfrac{1}{6} → phù hợp với quan hệ tỉ lệ thuận.

Đáp số

I tăng khi U tăng; U tăng bao nhiêu lần thì I tăng bấy nhiêu lầnI tỉ lệ thuận với U (tỉ số I/U không đổi)U = 6 V → I = 1,0 A; U = 12 V → I = 2,0 A

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.