Sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 6

Giải Câu hỏi trang 76 SGK Lịch sử và Địa lí 6

Bài 16. CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy nêu nguyên nhân và trình bày diễn biến chính của cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan trên lược đồ.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 76 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Lược đồ khởi nghĩa Mai Thúc Loan (713 – 722) vẽ khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ Việt Nam. Trên lược đồ có: trị sở đô hộ của nhà Đường tại Tống Bình (Hà Nội); căn cứ của nghĩa quân và nơi khởi nghĩa bùng nổ tại Vạn An (Nghệ An), gần Hoan Châu (Bắc Hà Tĩnh); các địa danh Phong Châu (Phú Thọ), Lục Châu (Quảng Ninh), Giao Châu (đồng bằng sông Hồng), Trường Châu (Ninh Bình), Ái Châu (Thanh Hoá), Diễn Châu (Nghệ An), Phúc Lộc Châu (Nam Hà Tĩnh); các sông Hồng, sông Đà, sông Mã, sông Cả, sông Gianh; đảo Ngang; vịnh Bắc Bộ, Biển Đông và vùng Chăm-pa ở phía nam. Mũi tên đỏ chỉ đường tiến của nghĩa quân từ Vạn An – Hoan Châu tiến ra Bắc tới Tống Bình; mũi tên xanh chỉ quân Đường rút chạy và quân Đường sang đàn áp; biểu tượng lửa chỉ nhân dân các châu hưởng ứng tại Ái Châu, Diễn Châu, Trường Châu, Phúc Lộc Châu. Kèm trục thời gian: Năm 713 – Khởi nghĩa bùng nổ và nhanh chóng làm chủ vùng đất Hoan Châu (thuộc các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh ngày nay); khởi nghĩa lan rộng ra phạm vi cả nước, thu hút vài chục vạn người tham gia, được nhân dân Chăm-pa, Chân Lạp hưởng ứng; quân khởi nghĩa tiến công ra Bắc, đánh đuổi chính quyền đô hộ, làm chủ thành Tống Bình, giải phóng đất nước; Năm 722 – Mai Thúc Loan xưng đế, xây thành Vạn An (tỉnh Nghệ An) làm quốc đô. Nhà Đường sai Dương Tư Húc dẫn đại quân sang đàn áp, cuộc khởi nghĩa bị dập tắt.

Gợi ý trả lời

a) Nguyên nhân khởi nghĩa Mai Thúc Loan

- Dưới ách thống trị của nhà Đường, nhân dân ta phải chịu nhiều thứ thuế nặng nề, bị bắt đi lao dịch và cống nạp những sản vật quý.
- Đặc biệt, nhân dân phải gánh việc cống nộp quả vải (lệ chi) cho triều đình nhà Đường — một công việc cực nhọc, gian khổ.
- Mâu thuẫn giữa nhân dân ta với chính quyền đô hộ nhà Đường ngày càng gay gắt, dẫn đến bùng nổ cuộc khởi nghĩa do Mai Thúc Loan lãnh đạo.

b) Diễn biến chính (trình bày trên lược đồ)

- Năm 713: Khởi nghĩa bùng nổ ở vùng Hoan Châu (thuộc Nghệ An, Hà Tĩnh ngày nay). Nghĩa quân nhanh chóng làm chủ vùng đất Hoan Châu, chọn Vạn An (Nghệ An) làm căn cứ.
- Cuộc khởi nghĩa lan rộng ra phạm vi cả nước, thu hút vài chục vạn người tham gia và được nhân dân Chăm-pa, Chân Lạp hưởng ứng. Trên lược đồ, biểu tượng lửa cho thấy nhân dân các châu Ái Châu, Diễn Châu, Trường Châu, Phúc Lộc Châu nổi dậy hưởng ứng.
- Mai Thúc Loan xưng đế (nhân dân thường gọi là Mai Hắc Đế — Vua Đen họ Mai), xây thành Vạn An làm quốc đô.
- Nghĩa quân theo mũi tên đỏ tiến công ra Bắc, đánh đuổi chính quyền đô hộ, làm chủ thành Tống Bình (Hà Nội), giải phóng đất nước.
- Năm 722: Nhà Đường cử Dương Tư Húc đem đại quân (khoảng 10 vạn quân) sang đàn áp. Do lực lượng chênh lệch, cuộc khởi nghĩa thất bại và bị dập tắt.

Ý nghĩa: Cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan là một trong những cuộc khởi nghĩa tiêu biểu, thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí quật cường giành độc lập của nhân dân ta trong thời kì Bắc thuộc.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.