Giải Vận dụng 1 trang 23 SGK Lịch sử và Địa lí 6
Đề bài
Tìm trên lược đồ hình 3 (tr. 22) kết hợp với tra cứu thông tin từ sách, báo và internet, hãy cho biết các di chỉ thời đồ đá được phân bố ở những tỉnh nào của nước ta ngày nay và sự phân bố đó nói lên điều gì.
Lược đồ lãnh thổ Việt Nam (có đường biên giới quốc gia ngày nay vẽ bằng nét gạch–chấm, kèm các nước láng giềng Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Cam-pu-chia và Biển Đông), trên đó đánh dấu vị trí các di chỉ khảo cổ thời đồ đá và đồ đồng bằng ba kí hiệu: tam giác xanh = di chỉ đồ đá cũ; tam giác đỏ = di chỉ đồ đá mới; hình vuông cam = di chỉ đồ đồng.
Các di chỉ ĐỒ ĐÁ CŨ (tam giác xanh):
- Thẩm Hai và Thẩm Khuyên: vùng núi Đông Bắc, gần biên giới phía bắc (nay thuộc Lạng Sơn).
- Núi Đọ: Bắc Trung Bộ, bên sông Mã (nay thuộc Thanh Hoá).
- An Khê: Tây Nguyên, phía đông, gần sông Đà Rằng (nay thuộc Gia Lai).
- Xuân Lộc: Đông Nam Bộ (nay thuộc Đồng Nai) – tại đây có cả kí hiệu đồ đồng.
Các di chỉ ĐỒ ĐÁ MỚI (tam giác đỏ):
- Bắc Sơn: vùng núi Đông Bắc (nay thuộc Lạng Sơn).
- Hạ Long: ven biển Đông Bắc (nay thuộc Quảng Ninh).
- Hoà Bình: vùng núi Tây Bắc (nay thuộc Hoà Bình).
- Quỳnh Văn: ven biển Bắc Trung Bộ, gần sông Cả (nay thuộc Nghệ An).
- Bàu Tró: ven biển Bắc Trung Bộ (nay thuộc Quảng Bình).
- Lung Leng: Tây Nguyên (nay thuộc Kon Tum).
Các di chỉ ĐỒ ĐỒNG (hình vuông cam):
- Phùng Nguyên, Sơn Vi, Gò Mun, Đồng Đậu: cụm trung du – đồng bằng Bắc Bộ, vùng ngã ba sông Hồng – sông Đà (nay thuộc Phú Thọ, Vĩnh Phúc).
- Hoa Lộc: ven biển Bắc Trung Bộ, bên sông Mã (nay thuộc Thanh Hoá).
- Bình Châu: ven biển Nam Trung Bộ, gần đảo Lý Sơn (nay thuộc Quảng Ngãi).
- Xóm Cồn (hòn Đôi): ven biển Nam Trung Bộ (nay thuộc Khánh Hoà).
- Xuân Lộc: Đông Nam Bộ (nay thuộc Đồng Nai).
- Giồng Lớn: ven biển Đông Nam Bộ, vùng cửa sông (nay thuộc Bà Rịa – Vũng Tàu).
Nhìn tổng thể, các di chỉ trải dài từ vùng núi và trung du Bắc Bộ, qua đồng bằng và ven biển Bắc – Trung – Nam Trung Bộ, lên Tây Nguyên và xuống Đông Nam Bộ; phần lớn nằm ở vùng núi, trung du hoặc ven sông, ven biển – những nơi thuận lợi cho đời sống của người nguyên thuỷ.
Gợi ý trả lời
a) Các di chỉ thời đồ đá được phân bố ở những tỉnh nào của nước ta ngày nay?
Dựa vào lược đồ hình 3 (tr. 22) kết hợp tra cứu thông tin, các di chỉ thời đồ đá (gồm đồ đá cũ và đồ đá mới) được phân bố như sau:
- Di chỉ đồ đá cũ:
+ Thẩm Khuyên, Thẩm Hai – tỉnh Lạng Sơn.
+ Núi Đọ – tỉnh Thanh Hoá.
+ An Khê – tỉnh Gia Lai.
+ Xuân Lộc – tỉnh Đồng Nai.
- Di chỉ đồ đá mới:
+ Bắc Sơn – tỉnh Lạng Sơn.
+ Hạ Long – tỉnh Quảng Ninh.
+ Hoà Bình – tỉnh Hoà Bình.
+ Quỳnh Văn – tỉnh Nghệ An.
+ Bàu Tró – tỉnh Quảng Bình.
+ Lung Leng – tỉnh Kon Tum.
Như vậy, các di chỉ thời đồ đá nằm ở nhiều tỉnh trải khắp cả nước: Lạng Sơn, Quảng Ninh, Hoà Bình, Thanh Hoá, Nghệ An, Quảng Bình, Gia Lai, Kon Tum, Đồng Nai.
b) Sự phân bố đó nói lên điều gì?
- Các di chỉ phân bố rộng khắp, trải dài từ vùng núi và trung du phía bắc (Lạng Sơn, Hoà Bình), qua đồng bằng và ven biển Bắc – Trung Bộ (Quảng Ninh, Thanh Hoá, Nghệ An, Quảng Bình), lên Tây Nguyên (Gia Lai, Kon Tum) và xuống Đông Nam Bộ (Đồng Nai).
- Điều đó cho thấy ngay từ thời nguyên thuỷ, con người đã sinh sống ở hầu khắp mọi miền trên đất nước ta; Việt Nam là một trong những nơi có dấu tích của người nguyên thuỷ từ rất sớm (một trong những cái nôi của loài người).
- Phần lớn di chỉ nằm ở vùng núi, trung du hoặc ven sông, ven biển – những nơi có hang động để trú ẩn, có nguồn nước, nhiều cây cỏ, chim thú, tôm cá… thuận lợi cho việc săn bắt, hái lượm và đời sống của người nguyên thuỷ.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.