Sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 8

Giải Câu hỏi 1 trang 18 SGK Lịch sử và Địa lí 8

Bài 3. Cách mạng công nghiệp (nửa sau thế kỉ XVIII - giữa thế kỉ XIX)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Không khí trong xưởng đặc quánh những bụi là bụi, một lớp bụi dày màu trắng phủ kín máy móc, đường đi lối lại được phủ một lớp dầu, bụi bông vụn. Trong các xưởng dệt, cả đàn ông, đàn bà, trẻ em đều là công nhân. Trẻ em được sử dụng vào việc nối sợi bị đứt vì các em dễ chui dưới máy móc. Nhờ nối kịp thời, máy dệt không phải dừng lại,...
(Theo Phlo-ri-an Ox-bớt, Khám phá Lịch sử 8, NXB D. Phranh-phớt, Đức, 1998 (bản dịch))

Khai thác tư liệu trên và hình 3.5 giúp em biết điều gì về mặt trái của cách mạng công nghiệp?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 18 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 3.5. Trẻ em lao động trong nhà máy giấy ở Đức (tranh vẽ): bên trong một xưởng dệt/nhà máy rộng, trần cao với hệ thống trục quay, bánh đà và dây curoa truyền động chạy dọc theo các cột trụ. Hai bên là những hàng máy móc dài; công nhân trong đó có cả trẻ em đang đứng và ngồi làm việc sát các cỗ máy trong không gian chật chội, bụi bặm.

Gợi ý trả lời

Khai thác tư liệu và hình 3.5 cho em biết những mặt trái của cách mạng công nghiệp như sau:

a) Điều kiện lao động nặng nhọc, độc hại, không đảm bảo sức khỏe: Tư liệu cho thấy không khí trong xưởng "đặc quánh những bụi là bụi", máy móc phủ kín một lớp bụi dày, đường đi lối lại đầy dầu và bụi bông vụn. Người công nhân phải làm việc trong môi trường chật chội, bụi bặm, ô nhiễm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

b) Nạn bóc lột sức lao động của phụ nữ và đặc biệt là trẻ em: Trong các xưởng dệt, cả đàn ông, đàn bà và trẻ em đều phải làm công nhân. Trẻ em bị sử dụng vào việc nối sợi bị đứt, phải chui dưới các máy móc đang chạy để máy dệt không phải dừng lại. Hình 3.5 cũng cho thấy hình ảnh trẻ em lao động vất vả trong nhà máy. Điều này thể hiện giới chủ đã lợi dụng, bóc lột lao động trẻ em một cách tàn nhẫn.

c) Nguy hiểm đến tính mạng, vi phạm quyền con người: Việc để trẻ em chui dưới máy móc đang hoạt động rất nguy hiểm, có thể gây tai nạn, thương tật, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng. Trẻ em đáng lẽ được học tập, vui chơi thì phải lao động cực nhọc như người lớn.

Kết luận: Qua tư liệu và hình 3.5, em thấy bên cạnh những thành tựu to lớn, cách mạng công nghiệp còn để lại nhiều mặt trái: điều kiện làm việc tồi tệ, ô nhiễm môi trường lao động, và đặc biệt là nạn bóc lột sức lao động của phụ nữ, trẻ em — làm sâu sắc thêm mâu thuẫn trong xã hội tư bản.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.