Giải Luyện tập trang 27 SGK Lịch sử và Địa lí 8
Đề bài
Hãy lập và hoàn thành bảng hệ thống (theo gợi ý dưới đây vào vở) về các cuộc xung đột Nam – Bắc triều và Trịnh – Nguyễn.
| Nội dung | Xung đột Nam – Bắc triều | Xung đột Trịnh – Nguyễn |
| --- | --- | --- |
| Người đứng đầu | ? | ? |
| Nguyên nhân | ? | ? |
| Diễn biến chính | ? | ? |
| Hệ quả | ? | ? |
Gợi ý trả lời
Bảng hệ thống về các cuộc xung đột Nam – Bắc triều và Trịnh – Nguyễn:
| Nội dung | Xung đột Nam – Bắc triều | Xung đột Trịnh – Nguyễn |
| --- | --- | --- |
| Người đứng đầu | - Bắc triều: Mạc Đăng Dung (nhà Mạc).\n- Nam triều: Nguyễn Kim, sau là Trịnh Kiểm (phù Lê). | - Đàng Ngoài: họ Trịnh (Trịnh Kiểm, Trịnh Tùng…).\n- Đàng Trong: họ Nguyễn (Nguyễn Hoàng và con cháu). |
| Nguyên nhân | Năm 1527, Mạc Đăng Dung ép vua Lê nhường ngôi, lập ra nhà Mạc (Bắc triều). Năm 1533, Nguyễn Kim lấy danh nghĩa “phù Lê diệt Mạc”, đưa một người con của vua Lê lên ngôi, lập ra Nam triều ⟶ hình thành cục diện Nam – Bắc triều. | Nguyễn Kim mất, con rể là Trịnh Kiểm nắm toàn bộ binh quyền. Để tránh bị hãm hại, Nguyễn Hoàng (con Nguyễn Kim) xin vào trấn thủ Thuận Hóa, dần xây dựng thế lực riêng, đối đầu với họ Trịnh ở phía bắc. |
| Diễn biến chính | Chiến tranh kéo dài hơn 60 năm (khoảng 1533 – 1592), chiến trường chính ở vùng Thanh Hóa – Nghệ An và đồng bằng Bắc Bộ. Đến năm 1592, Nam triều chiếm được Thăng Long, họ Mạc chạy lên Cao Bằng, chiến tranh Nam – Bắc triều cơ bản chấm dứt. | Trong gần nửa thế kỉ (1627 – 1672), hai bên đánh nhau 7 lần, chiến trường chính ở vùng Quảng Bình – Hà Tĩnh. Không phân thắng bại, hai bên lấy sông Gianh (Quảng Bình) làm ranh giới, chia đất nước thành Đàng Ngoài (họ Trịnh) và Đàng Trong (họ Nguyễn). |
| Hệ quả | Đất nước bị chia cắt, loạn lạc; sản xuất nông nghiệp bị tàn phá, đời sống nhân dân khổ cực, chết chóc, li tán. | Đất nước bị chia cắt thành Đàng Trong và Đàng Ngoài kéo dài hơn 100 năm, gây nhiều đau thương, tổn hại cho sự phát triển chung của dân tộc. |
Nhận xét chung: Cả hai cuộc xung đột đều là những cuộc chiến tranh phi nghĩa giành quyền lực giữa các tập đoàn phong kiến, làm đất nước bị chia cắt, kinh tế sa sút và nhân dân chịu nhiều đau khổ.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.