Sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 9

Giải Câu hỏi trang 91 SGK Lịch sử và Địa lí 9

Bài 17. Việt Nam kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, thống nhất đất nước giai đoạn 1965 – 1975   Gợi ý trả lời

Đề bài

Khai thác lược đồ hình 17.5 và thông tin trong mục, hãy trình bày diễn biến, kết quả của Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 91 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Lược đồ Chiến dịch Hồ Chí Minh và giải phóng hoàn toàn miền Nam, thể hiện khu vực Nam Bộ và Nam Trung Bộ của Việt Nam, phía tây giáp Cam-pu-chia, phía đông và nam là Biển Đông. Trên lược đồ có các mũi tên và địa danh kèm ngày được giải phóng.

Chú giải các kí hiệu:
- Mũi tên màu hồng: Quân ta tiến công từ 4-3 đến 18-3-1975.
- Mũi tên màu đỏ đậm: Quân ta tiến công từ 1-4 đến 1-5-1975.
- Mũi tên nét đứt màu đen: Quân địch rút chạy.
- Chữ đỏ dưới tên địa danh: địa danh đương thời và ngày được giải phóng (ví dụ: SÀI GÒN 30-4).
- Nét gạch chấm: biên giới quốc gia.

Diễn biến hướng mũi tên tiến công: Nhiều mũi tên đỏ đậm từ các hướng bắc, tây bắc, đông bắc đồng loạt hướng về bao vây và đánh chiếm Sài Gòn (giải phóng 30-4). Mũi tên hồng tiến công vào các tỉnh phía bắc và đông bắc Sài Gòn như An Lộc, Chơn Thành, Bảo Lộc, Phan Thiết. Một mũi tên nét đứt đen thể hiện quân địch từ khu vực Bà Rịa rút chạy ra Biển Đông. Ở đồng bằng sông Cửu Long, các mũi tên đỏ hướng xuống giải phóng các tỉnh miền Tây; mũi tên đỏ vươn ra biển tới Côn Đảo.

Các địa danh và ngày được giải phóng ghi trên lược đồ:
- Sài Gòn: 30-4
- Xuân Lộc: 21-4
- Phan Thiết: 19-4
- Bà Rịa: 29-4
- Tây Ninh: 30-4
- Mộc Hóa: 1-5
- Châu Đốc: 2-5
- Cao Lãnh: 1-5
- Hà Tiên: 1-5
- Mỹ Tho: 1-5
- Bến Tre: 1-5
- Vĩnh Long: 1-5
- Rạch Giá: 1-5
- Cần Thơ: 1-5
- Trà Vinh: 1-5
- Sóc Trăng: 30-4
- Bạc Liêu: 30-4
- Cà Mau: 1-5
- Côn Đảo: 30-4
- đảo Phú Quốc: 2-5

Lược đồ cho thấy chiến dịch tiến công thần tốc từ các hướng dồn về Sài Gòn (giải phóng ngày 30-4-1975), sau đó lan tỏa giải phóng các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long trong các ngày 30-4, 1-5 và kết thúc ở Châu Đốc, Phú Quốc ngày 2-5-1975.

Gợi ý trả lời

Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975 diễn ra qua ba chiến dịch lớn, kế tiếp nhau với tốc độ thần tốc.

a) Diễn biến

*Chiến dịch Tây Nguyên (từ ngày 4-3 đến ngày 24-3-1975):*
- Tây Nguyên là địa bàn chiến lược quan trọng nhưng lực lượng địch ở đây mỏng, bố phòng sơ hở nên ta chọn làm hướng tiến công chủ yếu mở màn.
- Ngày 10-3-1975, quân ta tiến công và nhanh chóng giải phóng Buôn Ma Thuột — trận then chốt tạo đột phá. Ngày 12-3, địch phản công hòng chiếm lại nhưng thất bại.
- Hệ thống phòng thủ của địch ở Tây Nguyên rung chuyển; địch rút chạy hỗn loạn. Đến ngày 24-3-1975, Tây Nguyên rộng lớn được giải phóng. Chiến dịch Tây Nguyên thắng lợi chuyển cuộc kháng chiến từ tiến công chiến lược sang tổng tiến công chiến lược trên toàn miền Nam.

*Chiến dịch Huế – Đà Nẵng (từ ngày 21-3 đến ngày 29-3-1975):*
- Nhận thấy thời cơ, Bộ Chính trị quyết định tiến công giải phóng Huế – Đà Nẵng.
- Ngày 21-3, quân ta đánh thẳng vào căn cứ địch, bao vây, chia cắt. Ngày 26-3-1975, ta giải phóng thành phố Huế và toàn tỉnh Thừa Thiên.
- Tiếp đó ta tiến công Đà Nẵng — căn cứ quân sự liên hợp lớn nhất của địch ở miền Trung. Sáng 29-3-1975, quân ta tiến vào, đến chiều cùng ngày toàn bộ Đà Nẵng được giải phóng. Cùng thời gian này, các tỉnh ven biển miền Trung, Nam Tây Nguyên và một số tỉnh Nam Bộ lần lượt được giải phóng.

*Chiến dịch Hồ Chí Minh (từ ngày 26-4 đến ngày 30-4-1975):*
- Sau hai chiến dịch trên, Bộ Chính trị quyết định giải phóng miền Nam trước mùa mưa và quyết định chiến dịch giải phóng Sài Gòn – Gia Định mang tên Chiến dịch Hồ Chí Minh. Trước đó, ta chọc thủng “cánh cửa thép” Xuân Lộc (giải phóng ngày 21-4) và Phan Thiết (19-4), mở đường tiến về Sài Gòn.
- 17 giờ ngày 26-4-1975, chiến dịch mở màn. Năm cánh quân từ các hướng bắc, tây bắc, đông bắc, đông và tây nam đồng loạt vượt qua tuyến phòng thủ vòng ngoài, tiến thẳng vào bao vây và đánh chiếm các cơ quan đầu não của địch ở Sài Gòn.
- 10 giờ 45 phút ngày 30-4-1975, xe tăng và bộ binh của ta tiến vào Dinh Độc Lập, bắt toàn bộ Nội các chính quyền Sài Gòn. Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng không điều kiện. 11 giờ 30 phút cùng ngày, lá cờ cách mạng tung bay trên Dinh Độc Lập — Sài Gòn được giải phóng (30-4-1975), chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng.
- Thắng lợi ở Sài Gòn nhanh chóng lan tỏa: các tỉnh Đông Nam Bộ (Tây Ninh, Bà Rịa…) và Đồng bằng sông Cửu Long đồng loạt nổi dậy, tiến công giải phóng trong các ngày 30-4 và 1-5-1975. Đến ngày 2-5-1975, những địa phương cuối cùng như Châu Đốc, đảo Phú Quốc được giải phóng; miền Nam hoàn toàn giải phóng.

b) Kết quả
- Chỉ trong gần hai tháng (từ 4-3 đến 2-5-1975), quân và dân ta đã đập tan hoàn toàn bộ máy chính quyền và quân đội Sài Gòn, giải phóng hoàn toàn miền Nam.
- Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975 kết thúc thắng lợi trọn vẹn cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, chấm dứt ách thống trị của chủ nghĩa thực dân mới, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trong cả nước, mở ra kỷ nguyên đất nước độc lập, thống nhất, đi lên chủ nghĩa xã hội.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.