Giải Câu 1 trang 131 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Nêu nguyên nhân dẫn đến hành động giả dại của Xuý Vân.
(văn bản: Xuý Vân giả dại (trích chèo Kim Nham))
Gợi ý trả lời
Câu 1 (trang 132). Nêu nguyên nhân dẫn đến hành động giả dại của Xuý Vân.
Hành động giả dại của Xuý Vân không phải là ngẫu nhiên mà bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, cả khách quan lẫn chủ quan:
a) Cuộc hôn nhân không xuất phát từ tình yêu, do cha mẹ sắp đặt
Xuý Vân bị cha mẹ ép gả cho Kim Nham — một học trò nghèo xứ Nam Định. Đây là cuộc hôn nhân "môn đăng hộ đối" theo ý cha mẹ chứ không do hai người tìm hiểu, yêu thương nhau. Vì vậy, ngay từ đầu giữa hai vợ chồng đã thiếu sự gắn bó, đồng điệu về tâm hồn.
b) Nỗi cô đơn, buồn tủi vì chồng mải mê đèn sách, bỏ bê tình cảm vợ chồng
Sau khi cưới, Kim Nham lên kinh "dùi mài kinh sử" chờ ngày thi cử, để Xuý Vân sống lẻ loi một mình nơi quê nhà. Khát vọng hạnh phúc lứa đôi, mong muốn có một mái ấm "chồng cày vợ cấy" bình dị, sum vầy của nàng không được đáp ứng. Nỗi cô đơn, bế tắc kéo dài khiến Xuý Vân rơi vào tâm trạng chán chường, hụt hẫng (thể hiện qua các hình ảnh "con gà rừng ăn lẫn với công", "láng giềng ai hay... ức bởi xuân huyên").
c) Bị Trần Phương — một gã nhà giàu phong tình — ve vãn, dụ dỗ, xui giả dại
Trong lúc cô đơn, trống trải, Xuý Vân gặp Trần Phương, một gã nhà giàu hào hoa, khéo tán tỉnh. Hắn hứa hẹn, dụ dỗ và bày mưu cho nàng giả điên giả dại để Kim Nham chán nản mà trả tự do, từ đó nàng có thể đến với hắn. Tin vào lời hứa đó, Xuý Vân đã chọn con đường giả dại để thoát khỏi cuộc hôn nhân hiện tại.
d) Nguyên nhân sâu xa: bi kịch của người phụ nữ trong xã hội phong kiến
Sâu xa hơn, hành động giả dại là biểu hiện của khát vọng tình yêu, hạnh phúc chính đáng nhưng bị kìm hãm, dồn nén. Trong xã hội phong kiến với những ràng buộc hà khắc ("cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy", lễ giáo khắt khe với người phụ nữ), Xuý Vân không có quyền tự do lựa chọn, phải tự tìm lối thoát bằng cách tiêu cực, dẫn tới bi kịch về sau. Đây chính là tiếng nói thương cảm cho số phận người phụ nữ và sự trân trọng khát vọng hạnh phúc của họ.
→ Tóm lại: Nguyên nhân chính khiến Xuý Vân giả dại là vì nàng bị đẩy vào cuộc hôn nhân không tình yêu, sống cô đơn khi chồng mải lo công danh, cộng với sự dụ dỗ, xui khiến của Trần Phương; sâu xa là khát vọng hạnh phúc lứa đôi chính đáng bị xã hội phong kiến chèn ép, không được thoả nguyện.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.