Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu 5 trang 139 SGK Ngữ văn 10

Múa rối nước hiện đại soi bóng tiền nhân   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nếu được phép bổ sung vào văn bản những thông tin về các câu chuyện được kể trên sân khấu rối nước, bạn có thể nói điều gì?
(văn bản: Múa rối nước hiện đại soi bóng tiền nhân (Theo tạp chí Heritage))

Gợi ý trả lời

Gợi ý trả lời (Câu 5, trang 140):

Đây là câu hỏi mở, yêu cầu người đọc tưởng tượng mình là người viết và bổ sung thêm một mảng thông tin mà văn bản gốc chưa khai thác kĩ: nội dung các tích trò (câu chuyện) được diễn trên sân khấu rối nước. Có thể trình bày theo các ý sau:

a) Nêu đặc điểm chung của các câu chuyện trong rối nước truyền thống:
- Các tích trò rối nước phần lớn bắt nguồn từ đời sống lao động, sinh hoạt của cư dân nông nghiệp trồng lúa nước vùng đồng bằng Bắc Bộ, nên nội dung gần gũi, mộc mạc, đậm chất dân gian.
- Câu chuyện thường không có cốt truyện phức tạp mà là những lớp trò (màn) ngắn, vui nhộn, giàu tính ước lệ và tiếng cười hồn nhiên.

b) Kể tên và giới thiệu một số tích trò tiêu biểu để minh hoạ:
- *Bật cờ, Chú Tễu giáo trò*: màn mở đầu quen thuộc, chú Tễu xuất hiện dẫn dắt, chọc cười và giới thiệu buổi diễn.
- *Cảnh sinh hoạt đồng quê*: cấy lúa, tát nước, chăn vịt, câu cá, xay lúa giã gạo — tái hiện nhịp sống lao động.
- *Múa rồng, múa phượng, múa lân, Tứ linh (long - li - quy - phượng)*: thể hiện ước vọng về mưa thuận gió hoà, thái bình thịnh vượng.
- Các tích gắn với truyền thuyết, lịch sử: *Lê Lợi trả gươm (Hồ Gươm), Đấu vật, Chọi trâu, Rước kiệu, Vinh quy bái tổ*…

c) Nêu ý nghĩa của việc bổ sung thông tin này:
- Giúp người đọc hiểu rằng rối nước không chỉ là một loại hình giải trí mà còn là "bức tranh" phản ánh đời sống, tâm hồn, ước mơ và tín ngưỡng của người Việt.
- Làm rõ hơn nhan đề "soi bóng tiền nhân": qua các câu chuyện trên mặt nước, người xem hôm nay được kết nối với văn hoá, lịch sử của cha ông, thấy được chiều sâu truyền thống mà nghệ thuật rối nước hiện đại vẫn gìn giữ và tiếp nối.

Lưu ý trình bày: Vì là câu hỏi mở, học sinh nên chọn một vài tích trò mình biết rõ, diễn đạt bằng lời văn của chính mình và gắn với ý tưởng chủ đạo của văn bản (sự nối tiếp giữa hiện đại và truyền thống).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.