Giải Bài 5 trang 157 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Nhớ lại các nội dung của hoạt động nói và nghe đã thực hiện trong sách giáo khoa Ngữ văn 10, tập một và cho biết:
– Nội dung nói và nghe nào đã từng quen ở cấp học Trung học cơ sở? Yêu cầu nâng cao đối với các nội dung nói và nghe đó là gì?
– Nội dung nói và nghe nào lần đầu được thực hiện với sách giáo khoa Ngữ văn 10, tập một? Nêu những thách thức của nội dung nói và nghe đó.
Gợi ý trả lời
Nhớ lại các nội dung Nói và nghe trong SGK Ngữ văn 10, tập một (Kết nối tri thức):
| Bài | Nội dung Nói và nghe |
|---|---|
| Bài 1. Sức hấp dẫn của truyện kể | Giới thiệu, đánh giá về nội dung và nghệ thuật của một tác phẩm truyện |
| Bài 2. Vẻ đẹp của thơ ca | Giới thiệu, đánh giá về nội dung và nghệ thuật của một tác phẩm thơ |
| Bài 3. Nghệ thuật thuyết phục trong văn nghị luận | Thảo luận về một vấn đề đời sống có ý kiến khác nhau |
| Bài 4. Sức sống của sử thi | Thảo luận về một vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau |
---
a) Nội dung nói và nghe đã từng quen ở cấp Trung học cơ sở và yêu cầu nâng cao
- Nội dung quen thuộc: Kiểu bài Thảo luận về một vấn đề (đời sống / xã hội) có ý kiến khác nhau (Bài 3 và Bài 4). Ở THCS, học sinh đã được rèn luyện trình bày ý kiến, thảo luận, tranh luận về một vấn đề trong đời sống, biết nêu quan điểm và lắng nghe ý kiến của người khác.
- Yêu cầu nâng cao ở lớp 10:
- Vấn đề đưa ra thảo luận phức tạp hơn, có tầm khái quát hơn (những vấn đề đời sống, vấn đề xã hội thực sự còn gây tranh cãi, có nhiều cách nhìn khác nhau), đòi hỏi hiểu biết rộng và tư duy sâu.
- Phải nhận diện và tôn trọng sự khác biệt giữa các ý kiến; biết phân tích vì sao có ý kiến khác nhau, từ đó đối thoại chứ không chỉ trình bày một chiều.
- Lập luận chặt chẽ hơn: nêu luận điểm rõ ràng, có lí lẽ và bằng chứng thuyết phục; biết phản biện, bảo vệ quan điểm của mình một cách có văn hóa.
- Chú trọng kĩ năng nghe tích cực: ghi lại, tóm tắt, phản hồi ý kiến của người khác và điều chỉnh, bổ sung quan điểm của bản thân khi cần.
---
b) Nội dung nói và nghe lần đầu được thực hiện ở lớp 10, tập một và những thách thức
- Nội dung mới: Kiểu bài Giới thiệu, đánh giá về nội dung và nghệ thuật của một tác phẩm truyện / một tác phẩm thơ (Bài 1 và Bài 2). Ở THCS, học sinh chủ yếu *trình bày cảm nhận, suy nghĩ* về tác phẩm; đến lớp 10 lần đầu phải vừa giới thiệu vừa đánh giá một cách bài bản cả hai phương diện: nội dung và nghệ thuật của tác phẩm — gần với thao tác của phê bình văn học.
- Những thách thức:
- Phải có kiến thức về đặc trưng thể loại (truyện, thơ) để nhận ra và phân tích được giá trị nghệ thuật (cốt truyện, nhân vật, điểm nhìn, ngôn từ, hình ảnh, nhịp điệu, biện pháp tu từ…), chứ không dừng ở việc kể lại hay nêu cảm xúc chung chung.
- Phải đánh giá chứ không chỉ mô tả: đưa ra nhận định, chỉ ra cái hay, cái đặc sắc và lí giải vì sao, thể hiện được quan điểm, chính kiến cá nhân một cách thuyết phục mà vẫn khách quan.
- Phải kết hợp hài hòa giữa giới thiệu và đánh giá, giữa nội dung và nghệ thuật, tránh tách rời hoặc sa đà một phía.
- Yêu cầu cao về kĩ năng nói trước tập thể: sắp xếp bài nói mạch lạc, dùng lí lẽ – bằng chứng từ chính văn bản, kết hợp ngữ điệu, ngôn ngữ cơ thể và phương tiện hỗ trợ để tạo sức hấp dẫn, thuyết phục người nghe.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.