Giải Câu 2 trang 159 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Những hiểu biết về con người và vị thế xã hội của Trần Nhân Tông đã giúp tác giả bài viết khám phá được giá trị nổi bật gì của Thiên Trường vãn vọng?
(văn bản: Văn bản nghị luận bình giảng bài thơ Thiên Trường vãn vọng của Trần Nhân Tông (tác giả Lê Trí Viễn) — in ở các trang trước)
Gợi ý trả lời
a) Những hiểu biết về con người và vị thế xã hội của Trần Nhân Tông mà tác giả bài viết vận dụng
Trần Nhân Tông không phải một người bình thường mà là một vị vua – người đứng đầu đất nước, lại là vị vua anh hùng từng hai lần lãnh đạo quân dân Đại Việt đánh thắng giặc Nguyên – Mông. Ông đồng thời là một thiền sư, người sáng lập Thiền phái Trúc Lâm, một tâm hồn thanh cao, ung dung, gắn bó sâu nặng với quê hương, đất nước và cuộc sống của nhân dân. Trần Nhân Tông còn là một nhà thơ, một tâm hồn nghệ sĩ tinh tế.
b) Giá trị nổi bật mà tác giả khám phá được từ những hiểu biết ấy
Chính nhờ đặt bài thơ trong mối liên hệ với con người và vị thế xã hội đặc biệt của Trần Nhân Tông, tác giả bài viết (Lê Trí Viễn) đã khám phá được giá trị nổi bật, vẻ đẹp sâu xa của *Thiên Trường vãn vọng*:
- *Thiên Trường vãn vọng* không chỉ là một bức tranh quê bình dị, nên thơ (xóm trước thôn sau mờ trong khói chiều, tiếng sáo mục đồng dẫn trâu về, cò trắng sà xuống đồng) mà còn thể hiện một tâm hồn, một cốt cách lớn.
- Cảnh chiều quê thanh bình, no ấm, sự sống sinh sôi ấy chỉ có thể có được sau chiến thắng, khi đất nước đã sạch bóng quân thù. Đằng sau bức tranh là niềm vui, niềm tự hào và sự gắn bó máu thịt của một vị vua – người đã cùng dân đổ máu để giành lại cảnh thái bình ấy.
- Người ngắm cảnh (chủ thể trữ tình) tuy là bậc đế vương, đứng trên đỉnh cao quyền lực, nhưng tâm hồn lại hết sức gần gũi, hoà hợp, tri âm với làng quê và người dân quê; trong con người ấy có sự thống nhất hài hoà giữa vị vua anh hùng, vị thiền sư ung dung tự tại và một thi nhân – một tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống bình dị của nhân dân.
→ Nói cách khác, nhờ hiểu Trần Nhân Tông là ai, bài viết đã làm nổi bật được giá trị tư tưởng – tình cảm sâu sắc của bài thơ: vẻ đẹp của một tâm hồn cao quý mà bình dị, sự gắn bó, hoà hợp giữa một bậc minh quân – thiền sư với quê hương, đất nước và cuộc sống no ấm, thanh bình của nhân dân sau chiến thắng – điều mà nếu chỉ đọc bài thơ như một bức tranh phong cảnh đơn thuần thì khó nhận ra được.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.