Giải Câu hỏi trang 23 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
NGỮ LIỆU: Sớm hôm sau, lính tỉnh dẫn đến cửa ngục thất sáu tên tù mà công văn chiều hôm qua đã báo trước cho ngục quan biết rõ tên tuổi, làng xóm và tội hình. Sáu phạm nhân mang chung một chiếc gông dài tám thước. [...] Trong khi chờ đợi cửa ngục mở rộng, Huấn Cao, đứng đầu gông, quay cổ lại bảo mấy bạn đồng chí: – Rệp cắn tôi, đỏ cả cổ lên rồi. Phải dỗ gông đi. [...] Huấn Cao, lạnh lùng, chúc mũi gông nặng, khom mình thúc mạnh đầu thành gông xuống thềm đá tảng đánh thuỳnh một cái. Then ngang chiếc gông bị giật mạnh, đập vào cổ năm người sau, làm họ nhăn mặt. Một trận mưa rệp đã làm nền đá xanh nhạt lấm tấm những điểm nâu đen. Cánh cửa đề lao mở rộng. Sáu người né mình tiến vào như một bọn thợ nề, thận trọng khiêng cái thang gỗ đặt ngang trên vai.
Hình dung hoàn cảnh của cuộc gặp gỡ giữa quản ngục và Huấn Cao.
Gợi ý trả lời
Hình dung hoàn cảnh của cuộc gặp gỡ giữa quản ngục và Huấn Cao
Cuộc gặp gỡ giữa quản ngục và Huấn Cao diễn ra trong một hoàn cảnh hết sức đặc biệt, đầy éo le và trớ trêu:
- Về không gian: Cuộc gặp diễn ra nơi nhà tù (ngục thất, đề lao) — chốn tăm tối, nhơ bẩn, tù túng. Đó là nơi ngự trị của cái ác, của tàn nhẫn và bất công, chứ không phải nơi dành cho những con người tài hoa, thanh cao gặp gỡ. Hình ảnh chiếc gông dài, trận mưa rệp, nền đá xanh lấm tấm điểm nâu đen càng tô đậm sự khắc nghiệt, nhơ nhớp của chốn lao tù.
- Về thời gian: Cuộc gặp diễn ra vào những ngày cuối cùng của đời Huấn Cao, khi ông đang bị áp giải đến nhà giam để chờ ngày ra pháp trường chịu án tử hình. Đây là thời điểm ngặt nghèo, cận kề cái chết.
- Về thân phận và vị thế xã hội: Hai người ở hai vị thế hoàn toàn đối lập. Huấn Cao là kẻ tử tù, là người cầm đầu bọn phản nghịch chống lại triều đình (xét trên bình diện xã hội là tội phạm); quản ngục là người đại diện cho trật tự, cho guồng máy cai trị của triều đình. Họ là kẻ thù, ở hai chiến tuyến đối địch.
- Về phương diện nghệ thuật, nhân cách: Trái lại, xét trên bình diện nghệ thuật, họ lại là tri âm, tri kỉ. Huấn Cao là người có tài viết chữ đẹp nổi tiếng, có khí phách hiên ngang; quản ngục lại là người biết yêu, biết trọng cái đẹp, cái tài, một tấm lòng "biệt nhỡn liên tài". Về nhân cách, cả hai đều là những con người cao đẹp.
→ Như vậy, đây là cuộc gặp gỡ của những con người tri kỉ nhưng lại diễn ra trong một hoàn cảnh trớ trêu: trên bình diện xã hội thì đối địch, còn trên bình diện nghệ thuật, nhân cách thì tương đồng, tri âm. Chính hoàn cảnh éo le ấy đã tạo nên tình huống truyện độc đáo, làm nổi bật vẻ đẹp của các nhân vật.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.