Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 4 trang 29 SGK Ngữ văn 10

Thực hành tiếng Việt   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy chỉ ra lỗi dùng từ Hán Việt trong các câu sau và sửa lại:

a. Việc chăm chỉ đọc sách giúp ta tích luỹ được nhiều trí thức bổ ích.

b. Tại phiên toà nơi cõi âm, nhân vật Tử Văn đã thể hiện được sự cứng cỏi, ngang tàng của hàn sĩ.

c. Thói quen học tập theo kiểu "nước đến chân mới nhảy" là một yếu điểm của nhiều bạn học sinh.

Gợi ý trả lời

a. Câu: *"Việc chăm chỉ đọc sách giúp ta tích luỹ được nhiều trí thức bổ ích."*

- Lỗi: dùng sai từ Hán Việt "trí thức". "Trí thức" chỉ *người* lao động trí óc, có trình độ học vấn cao (ví dụ: tầng lớp trí thức). Ở đây câu muốn nói đến những hiểu biết thu nhận được, nên dùng "trí thức" là sai về nghĩa.
- Sửa: thay "trí thức" bằng "tri thức" (tri thức = những hiểu biết, kiến thức).
- Câu đúng: *"Việc chăm chỉ đọc sách giúp ta tích luỹ được nhiều tri thức bổ ích."*

b. Câu: *"Tại phiên toà nơi cõi âm, nhân vật Tử Văn đã thể hiện được sự cứng cỏi, ngang tàng của hàn sĩ."*

- Lỗi: dùng sai từ Hán Việt "hàn sĩ". "Hàn sĩ" nghĩa là *học trò / kẻ sĩ nghèo*, nhấn mạnh cảnh nghèo túng. Nội dung câu lại muốn ca ngợi khí phách cứng cỏi, ngang tàng của Tử Văn, nên "hàn sĩ" không phù hợp về nghĩa.
- Sửa: thay "hàn sĩ" bằng "kẻ sĩ" (kẻ sĩ = người trí thức có khí tiết, cốt cách).
- Câu đúng: *"Tại phiên toà nơi cõi âm, nhân vật Tử Văn đã thể hiện được sự cứng cỏi, ngang tàng của kẻ sĩ."*

c. Câu: *"Thói quen học tập theo kiểu "nước đến chân mới nhảy" là một yếu điểm của nhiều bạn học sinh."*

- Lỗi: dùng sai từ Hán Việt "yếu điểm". "Yếu điểm" nghĩa là *điểm quan trọng, điểm then chốt* (yếu = quan trọng). Câu muốn nói đến *mặt hạn chế, điểm còn kém*, nên dùng "yếu điểm" là sai nghĩa.
- Sửa: thay "yếu điểm" bằng "nhược điểm" (hoặc từ thuần Việt "điểm yếu").
- Câu đúng: *"Thói quen học tập theo kiểu "nước đến chân mới nhảy" là một nhược điểm của nhiều bạn học sinh."*

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.