Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Câu hỏi trang 11 SGK Ngữ văn 10

Văn bản 2. Bình Ngô đại cáo (Nguyễn Trãi)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân,
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.
Như nước Đại Việt ta từ trước,
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu.
Núi sông bờ cõi đã chia,
Phong tục Bắc Nam cũng khác.
Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời gây nền độc lập,
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương.

Chủ quyền quốc gia được thể hiện ở những phương diện cơ bản nào?

Gợi ý trả lời

Xác định vấn đề: Trong đoạn trích, Nguyễn Trãi nêu lên quan niệm về quốc gia, dân tộc và khẳng định chủ quyền của nước Đại Việt. Căn cứ vào các câu thơ, có thể thấy chủ quyền quốc gia được thể hiện ở những phương diện cơ bản sau:

a) Nền văn hiến lâu đời
- "Như nước Đại Việt ta từ trước / Vốn xưng nền văn hiến đã lâu."
- Đại Việt có truyền thống văn hóa, văn hiến riêng, được bồi đắp qua hàng nghìn năm. Đây là phương diện Nguyễn Trãi đặt lên hàng đầu, cho thấy ý thức về giá trị tinh thần, văn hóa của dân tộc.

b) Lãnh thổ, cương vực (ranh giới địa lí)
- "Núi sông bờ cõi đã chia."
- Nước Đại Việt có núi sông, bờ cõi riêng, ranh giới lãnh thổ rạch ròi, không thể lẫn lộn với phương Bắc.

c) Phong tục, tập quán
- "Phong tục Bắc Nam cũng khác."
- Mỗi dân tộc có phong tục, tập quán, lối sống riêng; phong tục nước ta khác với phương Bắc, khẳng định bản sắc dân tộc.

d) Lịch sử, chế độ riêng với các triều đại và chủ quyền ngang hàng
- "Từ Triệu, Đinh, Lý, Trần bao đời gây nền độc lập / Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương."
- Đại Việt có lịch sử lâu dài với các triều đại nối tiếp dựng nền độc lập; các vua Đại Việt "xưng đế", đặt ngang hàng với các hoàng đế phương Bắc — khẳng định chủ quyền, thể chế chính trị độc lập, bình đẳng.

Nhận xét: So với "Nam quốc sơn hà", quan niệm về chủ quyền quốc gia của Nguyễn Trãi toàn diện và sâu sắc hơn: không chỉ dựa vào lãnh thổ ("núi sông bờ cõi") mà còn dựa trên văn hiến, phong tục và lịch sử các triều đại. Đây là một tuyên ngôn độc lập đầy đủ, thể hiện lòng tự hào và ý thức dân tộc sâu sắc.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.