Giải Bài 2 trang 25 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Xác định đặc điểm kết cấu của Dục Thuý sơn.
(văn bản: Dục Thuý sơn - Nguyễn Trãi)
Gợi ý trả lời
a) Thể loại và bố cục chung
Bài *Dục Thúy sơn* được viết theo thể thơ ngũ ngôn luật thi (ngũ ngôn bát cú Đường luật), gồm 8 câu, mỗi câu 5 chữ. Về mặt kết cấu, bài thơ chia làm hai phần rõ rệt theo mạch tả cảnh → bộc lộ cảm xúc, suy tư:
b) Phần tả cảnh (sáu câu đầu)
Sáu câu đầu tập trung miêu tả vẻ đẹp của núi Dục Thúy:
- Hai câu đề giới thiệu khái quát vị trí, ấn tượng chung về cửa biển và ngọn núi tiên ("non tiên").
- Bốn câu tiếp (thực và luận) khắc họa cận cảnh vẻ đẹp kì thú của núi: hình ảnh ngọn núi như đóa sen nổi trên mặt nước, bóng tháp, ánh sáng phản chiếu... Cảnh vật được nhìn bằng con mắt tinh tế, giàu liên tưởng và mang màu sắc huyền ảo, thoát tục.
c) Phần bộc lộ cảm xúc, suy tư (hai câu kết)
Hai câu cuối chuyển mạch từ tả cảnh sang tả tình: từ cảnh núi non, nhà thơ hoài niệm về Trương Thiếu bảo (Trương Hán Siêu) — người xưa từng gắn bó với nơi này — và ngậm ngùi trước dấu vết thời gian trên tấm bia đã phủ rêu. Qua đó thể hiện tâm sự hoài cổ, suy ngẫm về sự biến đổi của con người và lịch sử trước thiên nhiên còn mãi.
d) Nhận xét về kết cấu
Đây là kết cấu quen thuộc của thơ Đường luật: trước cảnh sau tình (tiền cảnh hậu tình). Sáu câu tả cảnh làm nền, dẫn dắt tự nhiên đến hai câu kết bộc lộ tâm trạng, khiến cảm xúc hoài cổ hiện lên vừa sâu lắng vừa có chiều sâu suy tưởng.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.