Giải Bài 4 trang 26 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Tìm một số từ Hán Việt có yếu tố "nhân" được dùng với nghĩa như trong từ nhân nghĩa. Giải nghĩa các từ đó.
Gợi ý trả lời
Phân tích yêu cầu: Trong từ *nhân nghĩa*, yếu tố *nhân* mang nghĩa "lòng thương người, tình yêu thương, lòng tốt đối với con người" (khác với *nhân* nghĩa là "người" trong *nhân dân, nhân loại* hay *nhân* nghĩa là "nguyên do" trong *nguyên nhân*). Vì vậy cần tìm những từ Hán Việt mà yếu tố *nhân* cũng mang nét nghĩa "lòng thương người" ấy.
a) Nhân ái: lòng yêu thương con người; biết thương yêu, đùm bọc, đồng cảm với người khác.
b) Nhân từ: có lòng thương người, hiền lành và độ lượng, hay khoan dung tha thứ.
c) Nhân đức: có lòng thương người và ăn ở tốt, giàu đức độ trong đối xử với mọi người.
d) Nhân hậu: hiền hậu, giàu lòng thương người, đối xử với người khác bằng tấm lòng tốt và sự bao dung.
đ) Nhân đạo: tình thương yêu, sự đối xử tốt đẹp, trọng nhân phẩm giữa con người với con người (đạo lí thương người).
e) Nhân nghĩa: (chính từ trong đề) lòng thương người và cư xử theo lẽ phải, đạo lí.
Kiểm tra lại: Ở tất cả các từ trên, yếu tố *nhân* đều mang nghĩa "lòng thương người" đúng như trong *nhân nghĩa*; loại bỏ các từ như *nhân dân, nhân loại* (nhân = người), *nguyên nhân, nhân quả* (nhân = nguyên do) vì khác nghĩa.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.