Giải Bài 5 trang 33 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Hãy chọn viết về một đề tài xã hội mà bạn quan tâm. Dựa vào bài viết này để lập dàn ý cho một bài thuyết trình và tập thuyết trình trên cơ sở dàn ý đó.
Gợi ý trả lời
Cách làm: Bài tập yêu cầu hai thao tác nối tiếp: (1) chọn một đề tài xã hội đã/đang được bàn trong bài viết của em, rồi (2) chuyển bài viết ấy thành *dàn ý thuyết trình* và tập nói. Thuyết trình khác bài viết ở chỗ: ngôn ngữ nói, có tương tác với người nghe, dựa vào các *luận điểm – ý chính* chứ không đọc nguyên văn. Dưới đây là mẫu làm với đề tài tự chọn: “Ứng xử văn hóa của giới trẻ trên mạng xã hội”.
a) Chọn đề tài và xác định mục đích, đối tượng, bối cảnh thuyết trình
- Đề tài: *Ứng xử văn hóa của giới trẻ trên mạng xã hội* — là vấn đề xã hội thiết thực, gần với trải nghiệm của học sinh.
- Mục đích: thuyết phục người nghe nhận ra thực trạng và cùng xây dựng cách ứng xử văn minh.
- Đối tượng: các bạn cùng lớp / cùng khối.
- Bối cảnh: buổi sinh hoạt chuyên đề, thời lượng khoảng 5–7 phút.
b) Lập dàn ý cho bài thuyết trình (chuyển từ bố cục bài viết sang hệ thống ý chính để nói)
*Mở đầu:*
- Chào người nghe, nêu một tình huống/con số gây chú ý (ví dụ: phần lớn học sinh dành vài giờ mỗi ngày trên mạng xã hội).
- Giới thiệu đề tài và nêu vấn đề: *Chúng ta đang ứng xử với nhau trên mạng như thế nào?*
*Nội dung chính:*
- Luận điểm 1 – Thực trạng: bên cạnh nhiều bạn dùng mạng tích cực (học tập, chia sẻ thông tin tốt) vẫn còn hiện tượng bình luận công kích, ngôn từ thô tục, lan truyền tin chưa kiểm chứng, “đấu tố” tập thể. *(dẫn chứng cụ thể em quan sát được).*
- Luận điểm 2 – Nguyên nhân: tâm lí ẩn danh, chạy theo đám đông, thiếu kĩ năng kiểm chứng và kiểm soát cảm xúc.
- Luận điểm 3 – Hậu quả: tổn thương tinh thần người khác, lan truyền thông tin sai, làm xấu môi trường mạng và chính hình ảnh người viết.
- Luận điểm 4 – Giải pháp: suy nghĩ trước khi đăng/bình luận; kiểm chứng nguồn tin; tôn trọng sự khác biệt; dùng mạng để lan tỏa điều tích cực.
*Kết thúc:*
- Khẳng định lại thông điệp: *mỗi ứng xử đẹp trên mạng góp phần tạo một không gian mạng văn minh.*
- Lời kêu gọi hành động và cảm ơn người nghe; mời đặt câu hỏi.
*Phương tiện hỗ trợ:* slide với từ khóa/hình ảnh, không chép cả đoạn văn; chuẩn bị 2–3 dẫn chứng tiêu biểu.
c) Tập thuyết trình trên cơ sở dàn ý
- Nói theo ý chính của dàn ý, không đọc nguyên văn bài viết; mỗi luận điểm diễn đạt thành lời nói tự nhiên.
- Chú ý: giọng nói rõ ràng, có nhấn mạnh; ánh mắt hướng về người nghe; dùng cử chỉ phù hợp; kiểm soát thời gian.
- Dự kiến câu hỏi phản hồi và chuẩn bị trả lời; tập trước gương hoặc với bạn, bấm giờ, rồi điều chỉnh những chỗ còn dài dòng hoặc thiếu dẫn chứng.
- Tự đánh giá/ nhờ bạn góp ý theo tiêu chí: nội dung đủ ý – diễn đạt mạch lạc – tương tác tốt – đúng thời lượng.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.