Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu hỏi trang 47 SGK Ngữ văn 10

Văn bản 4. Thu hứng (Cảm xúc mùa thu) – Đỗ Phủ   Gợi ý trả lời

Đề bài

Bạn đã được làm quen với một số bài thơ Đường luật trong sách giáo khoa Ngữ văn cấp Trung học cơ sở. Hãy chia sẻ ấn tượng của bạn về đặc điểm hình thức cũng như nội dung của những bài thơ thuộc thể loại này.
(văn bản: Thu hứng (Cảm xúc mùa thu) – Đỗ Phủ)

Gợi ý trả lời

Đây là câu hỏi khởi động (trước khi đọc), yêu cầu chia sẻ ấn tượng cá nhân về những bài thơ Đường luật đã học ở cấp Trung học cơ sở (như *Qua Đèo Ngang* – Bà Huyện Thanh Quan, *Bạn đến chơi nhà* – Nguyễn Khuyến, *Sông núi nước Nam*, *Bánh trôi nước* – Hồ Xuân Hương, *Cảnh khuya*, *Rằm tháng giêng* – Hồ Chí Minh…). Có thể trình bày theo hai phương diện sau:

a) Ấn tượng về đặc điểm hình thức

- Số câu, số chữ chặt chẽ: Thơ Đường luật thường làm theo thể thất ngôn bát cú (8 câu, mỗi câu 7 chữ) hoặc thất ngôn tứ tuyệt (4 câu, mỗi câu 7 chữ), ngũ ngôn (mỗi câu 5 chữ). Khuôn khổ ngắn gọn, cô đọng.
- Bố cục mạch lạc: Bài thất ngôn bát cú có bố cục bốn phần *đề – thực – luận – kết*; mỗi phần đảm nhiệm một nhiệm vụ riêng, liên kết chặt chẽ.
- Luật bằng – trắc, niêm, vần nghiêm ngặt: Tiếng trong câu phối thanh theo luật bằng trắc; các câu niêm với nhau; thường gieo vần bằng ở cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8. Nhịp thơ phổ biến là 4/3 (hoặc 2/2/3).
- Phép đối: Hai câu thực và hai câu luận thường đối nhau rất chỉnh (đối thanh, đối ý, đối từ loại), tạo sự cân xứng, hài hòa.
- Ngôn ngữ hàm súc: Dùng ít chữ mà gợi nhiều, giàu hình ảnh, điển tích, mang tính ước lệ, tượng trưng.

b) Ấn tượng về nội dung

- Thường thể hiện những tình cảm, cảm xúc sâu lắng: tình yêu thiên nhiên, lòng yêu nước, nỗi nhớ quê hương, tâm sự thế sự, tình bạn, nỗi cô đơn…
- Cảnh và tình hòa quyện: mượn cảnh để bày tỏ tình (tả cảnh ngụ tình), gợi nên chiều sâu suy tư, triết lí.
- Mang vẻ đẹp trang nhã, cổ kính, cô đọng; đọc xong để lại dư âm, buộc người đọc ngẫm nghĩ.

*(Đây là câu trả lời mở; học sinh dựa vào trải nghiệm đọc của bản thân để chia sẻ ấn tượng riêng, miễn là nêu được hai phương diện hình thức và nội dung như trên.)*

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.