Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài 5 trang 45 SGK Ngữ văn 10

Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Quyền năng của người kể chuyện ngôi thứ ba có được thể hiện trong đoạn trích này không? Vì sao?
(văn bản: Người cầm quyền khôi phục uy quyền (trích Những người khốn khổ) – Vích-to Huy-gô)

Gợi ý trả lời

Khẳng định: Có. Quyền năng (tính toàn tri) của người kể chuyện ngôi thứ ba được thể hiện rất rõ trong đoạn trích *Người cầm quyền khôi phục uy quyền*.

a) Người kể chuyện giấu mình, đứng ngoài câu chuyện nhưng bao quát toàn bộ sự việc

- Người kể chuyện không xưng "tôi", không phải một nhân vật trong truyện mà gọi các nhân vật bằng tên hoặc bằng ngôi thứ ba (Giăng Van-giăng, Gia-ve, Phăng-tin, "ông", "hắn", "chị"). Nhờ vị trí đứng ngoài ấy, người kể chuyện quan sát và trần thuật được toàn bộ diễn biến của cảnh đối đầu trong phòng bệnh: từ lúc Gia-ve xông vào, Phăng-tin hốt hoảng, đến khi Phăng-tin tắt thở và Giăng Van-giăng thì thầm bên tai người đã khuất.

b) Người kể chuyện thấu suốt nội tâm, cảm xúc của mọi nhân vật

- Quyền năng toàn tri thể hiện ở chỗ người kể chuyện "nhìn thấu" thế giới bên trong của cả ba nhân vật cùng lúc: nỗi sợ hãi, tuyệt vọng và tình mẫu tử của Phăng-tin; sự tàn nhẫn, đắc thắng, thú tính của Gia-ve; sự điềm tĩnh, nhẫn nhịn rồi quyết liệt đầy uy quyền của Giăng Van-giăng.
- Đây là điều một người kể chuyện ngôi thứ nhất (chỉ biết điều mình chứng kiến, cảm nhận) không thể làm được — chính sự thấu suốt nhiều nội tâm là biểu hiện của quyền năng ấy.

c) Người kể chuyện có quyền bình luận, đánh giá, bộc lộ thái độ

- Người kể chuyện không chỉ thuật lại mà còn xen vào những lời bình luận, những suy ngẫm mang tính khái quát, triết lí (ví dụ các lời bình về cái chết, về nụ cười khó hiểu trên gương mặt Phăng-tin, về "một gương mặt lạ lùng"). Qua đó bộc lộ thái độ yêu thương, trân trọng những con người khốn khổ và lên án cường quyền tàn bạo.

d) Người kể chuyện tạo ra yếu tố lãng mạn, phi thường

- Bằng quyền năng của mình, người kể chuyện đưa vào những chi tiết phóng đại, hư cấu đậm chất lãng mạn: gương mặt Giăng Van-giăng khiến Gia-ve phải run sợ, nụ cười và "sự sống" dường như trở lại trên gương mặt người chết. Những chi tiết này do điểm nhìn toàn tri, đứng cao hơn hiện thực của người kể chuyện tạo nên.

Lí giải vì sao (kết luận): Vì người kể chuyện ngôi thứ ba ở đây là người kể chuyện toàn tri — biết hết mọi việc, thấu hiểu nội tâm tất cả nhân vật, tự do di chuyển điểm nhìn và có quyền bình luận, đánh giá. Nhờ quyền năng đó, nhà văn vừa tái hiện trọn vẹn cuộc đối đầu, vừa khắc họa sâu sắc tính cách nhân vật, vừa gửi gắm tư tưởng nhân đạo của mình.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.