Giải Bài 1 trang 68 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Căn cứ vào ba văn bản đã đọc, lập bảng tổng hợp hoặc vẽ sơ đồ theo gợi ý sau:
| Nội dung | Người cầm quyền khôi phục uy quyền | Dưới bóng hoàng lan | Một chuyện đùa nho nhỏ |
| --- | --- | --- | --- |
| Ngôi của người kể chuyện | | | |
| Nhân vật chính | | | |
| Điểm nhìn | | | |
| Chủ đề | | | |
(văn bản: Người cầm quyền khôi phục uy quyền (V. Huy-gô); Dưới bóng hoàng lan (Thạch Lam); Một chuyện đùa nho nhỏ (A. P. Sê-khốp))
Bảng gợi ý gồm cột đầu "Nội dung" và nhóm cột "Văn bản" chia thành 3 cột tương ứng ba văn bản: "Người cầm quyền khôi phục uy quyền", "Dưới bóng hoàng lan", "Một chuyện đùa nho nhỏ". Các dòng cần điền: Ngôi của người kể chuyện, Nhân vật chính, Điểm nhìn, Chủ đề. Tất cả ô nội dung để trống cho học sinh điền.
Gợi ý trả lời
Lập bảng tổng hợp đặc điểm ba văn bản truyện
| Nội dung | Người cầm quyền khôi phục uy quyền (V. Huy-gô) | Dưới bóng hoàng lan (Thạch Lam) | Một chuyện đùa nho nhỏ (A. P. Sê-khốp) |
| --- | --- | --- | --- |
| Ngôi của người kể chuyện | Ngôi thứ ba (người kể chuyện giấu mình) | Ngôi thứ ba (người kể chuyện giấu mình) | Ngôi thứ nhất (nhân vật "tôi" xưng "tôi" kể chuyện) |
| Nhân vật chính | Giăng Van-giăng (bên cạnh là Gia-ve) | Thanh | Nhân vật "tôi" và Na-đi-a |
| Điểm nhìn | Chủ yếu là điểm nhìn của người kể chuyện toàn tri (nhìn từ bên ngoài), có lúc di chuyển vào bên trong nhân vật để thấy cảm xúc, suy nghĩ | Điểm nhìn của người kể chuyện ngôi thứ ba nhưng gắn với, di chuyển vào bên trong nhân vật Thanh (nhìn, cảm, nhớ theo Thanh) | Điểm nhìn của nhân vật "tôi"; có sự thay đổi, dịch chuyển theo thời gian: từ "tôi" của quá khứ (lúc trẻ) đến "tôi" của hiện tại hồi tưởng |
| Chủ đề | Ca ngợi tình yêu thương con người; khẳng định sức mạnh của tình thương, lòng nhân ái có thể chiến thắng, đối lập với cường quyền và bạo lực lạnh lùng | Ca ngợi tình cảm gia đình ấm áp (tình bà cháu), tình yêu quê hương và những rung động đầu đời trong sáng của con người | Thể hiện những rung động tinh tế, phức tạp trong tâm hồn con người; nỗi day dứt, tiếc nuối trước một "chuyện đùa" đã để vuột mất tình cảm đẹp của tuổi trẻ |
Giải thích ngắn gọn để điền cho đúng:
a) *Ngôi kể*: Hai văn bản của Huy-gô và Thạch Lam dùng ngôi thứ ba (người kể giấu mình, gọi tên nhân vật). Truyện của Sê-khốp dùng ngôi thứ nhất — nhân vật "tôi" vừa tham gia câu chuyện vừa kể lại.
b) *Nhân vật chính*: Xác định theo nhân vật được tập trung khắc họa và chi phối diễn biến: Giăng Van-giăng; Thanh; cặp nhân vật "tôi" – Na-đi-a.
c) *Điểm nhìn*: Lưu ý phân biệt với ngôi kể. Kể ngôi thứ ba nhưng điểm nhìn vẫn có thể nương theo bên trong một nhân vật (như Thạch Lam gắn điểm nhìn vào Thanh). Truyện Sê-khốp có sự dịch chuyển điểm nhìn theo thời gian (quá khứ – hiện tại) tạo chiều sâu hồi tưởng.
d) *Chủ đề*: Rút ra từ nội dung tư tưởng bao trùm của mỗi văn bản (tình thương đối lập cường quyền; tình thân – quê hương; sự tiếc nuối tinh tế của tâm hồn).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.