Giải Bài 6 trang 69 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Tìm đọc thêm một số tác phẩm truyện được kể bằng lời của người kể chuyện ngôi thứ nhất, khái quát ngắn gọn chủ đề của tác phẩm đã đọc.
Gợi ý trả lời
Đây là bài tập mở rộng, yêu cầu tự tìm đọc và nêu chủ đề. Dưới đây là một số tác phẩm truyện tiêu biểu được kể bằng lời của người kể chuyện ngôi thứ nhất (nhân vật xưng "tôi" trực tiếp kể lại câu chuyện mình chứng kiến hoặc tham gia) kèm phần khái quát chủ đề:
a) *Tôi đi học* – Thanh Tịnh
Người kể chuyện xưng "tôi" hồi tưởng lại cảm xúc trong trẻo, bỡ ngỡ của buổi tựu trường đầu tiên.
- *Chủ đề:* Những rung động tinh tế, thiêng liêng của tâm hồn con người trong kỉ niệm ngày đầu đến lớp; tình yêu mái trường, tuổi thơ.
b) *Lão Hạc* – Nam Cao
Câu chuyện về lão Hạc được kể qua lời nhân vật "tôi" – ông giáo, người hàng xóm chứng kiến và thấu hiểu bi kịch của lão.
- *Chủ đề:* Số phận đau thương và vẻ đẹp nhân cách (lòng tự trọng, tình phụ tử) của người nông dân nghèo trong xã hội cũ; đồng thời thể hiện cái nhìn nhân đạo, sự trân trọng con người.
c) *Trong lòng mẹ* (trích *Những ngày thơ ấu*) – Nguyên Hồng
Chú bé Hồng xưng "tôi" kể lại nỗi tủi cực khi xa mẹ và niềm hạnh phúc khi được gặp lại mẹ.
- *Chủ đề:* Tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt và nỗi đau của tuổi thơ bất hạnh.
d) *Dế Mèn phiêu lưu kí* – Tô Hoài
Nhân vật Dế Mèn tự xưng "tôi" kể lại những chặng đường phiêu lưu và bài học trưởng thành của mình.
- *Chủ đề:* Khát vọng sống đẹp, lí tưởng về một thế giới hòa bình, đoàn kết; bài học về sự trưởng thành sau những sai lầm của tuổi trẻ.
e) *Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ* – Nguyễn Nhật Ánh
Người kể chuyện xưng "tôi" (cu Mùi) hồi tưởng về thế giới hồn nhiên, tinh nghịch của trẻ thơ.
- *Chủ đề:* Vẻ đẹp trong sáng của tuổi thơ và khát khao lưu giữ, trở về với những kỉ niệm, giá trị thuần khiết của tâm hồn.
Nhận xét chung về tác dụng của ngôi kể thứ nhất: Việc kể bằng lời người kể chuyện ngôi thứ nhất khiến câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi, giàu cảm xúc; người đọc như được chia sẻ trực tiếp những suy nghĩ, tình cảm thầm kín của nhân vật. Tuy nhiên, điểm nhìn bị giới hạn trong phạm vi hiểu biết của người kể.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.