Giải Câu hỏi trang 79 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Trong sáng tạo nghệ thuật, sự đồng cảm được biểu hiện như thế nào?
(văn bản: Yêu và đồng cảm – Phong Tử Khải)
Gợi ý trả lời
Trong văn bản *Yêu và đồng cảm*, Phong Tử Khải cho thấy sự đồng cảm chính là cội nguồn và biểu hiện cốt lõi của sáng tạo nghệ thuật. Trong sáng tạo nghệ thuật, sự đồng cảm được biểu hiện ở các phương diện sau:
a) Người nghệ sĩ đồng cảm với vạn vật, hóa thân vào đối tượng miêu tả: Khi sáng tạo, người nghệ sĩ không đứng ngoài quan sát mà đặt trọn tình cảm của mình vào đối tượng, "hóa thân" thành chính sự vật mình miêu tả. Nhờ tấm lòng đồng cảm bao la trải rộng tới muôn vật, muôn loài — không chỉ con người mà cả chim muông, hoa cỏ, cho đến những vật vô tri vô giác — nghệ sĩ cảm được nỗi buồn của bông hoa sắp tàn, niềm vui của con chim, dáng "đứng" của cây cối... và nhờ thế mới tái hiện được chúng một cách sinh động, có hồn.
b) Dưới cái nhìn đồng cảm, mọi vật đều bình đẳng và có sự sống, tình cảm: Nhờ sự đồng cảm của nghệ sĩ, mọi sự vật trong nghệ thuật đều trở nên bình đẳng và có linh hồn; cái bàn, cái ghế, bông hoa, ngọn cỏ... đều mang "tình" và "ý". Chính điều đó làm cho thế giới nghệ thuật trở nên phong phú, sống động, chan chứa tình người.
c) Mức độ đồng cảm quyết định tầm vóc nghệ sĩ: Theo tác giả, nghệ thuật của một người lớn hay nhỏ, cao hay thấp là tùy ở tấm lòng đồng cảm của người ấy rộng hay hẹp. Người nghệ sĩ lớn là người có tấm lòng đồng cảm bao la, có thể đồng cảm với tất cả, tựa như tấm lòng của bậc đại từ đại bi, của người có tình thương rộng khắp.
d) Tấm lòng đồng cảm của nghệ sĩ gần với tâm hồn trẻ thơ: Phong Tử Khải cho rằng tấm lòng đồng cảm hồn nhiên, phong phú của người nghệ sĩ rất gần với tấm lòng của trẻ em — những em bé biết yêu thương, trò chuyện bình đẳng với vạn vật, xem mọi vật đều có sự sống và tình cảm như mình. Vì vậy, muốn sáng tạo nghệ thuật, người nghệ sĩ phải giữ được tấm lòng trong trẻo, giàu đồng cảm ấy.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.