Giải Câu 1 trang 81 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Tìm trong văn bản những đoạn, những câu nói về trẻ em và tuổi thơ. Vì sao tác giả lại nhắc nhiều đến trẻ em và tuổi thơ như vậy?
(văn bản: Yêu và đồng cảm (Phong Tử Khải))
Gợi ý trả lời
a) Những đoạn, những câu nói về trẻ em và tuổi thơ trong văn bản:
- Câu chuyện mở đầu về chú bé giúp tác giả sắp xếp lại đồ đạc trong phòng tranh: chú đặt mọi vật ngay ngắn, thẳng thớm, lấy sự *chỉnh tề, cân đối* làm đẹp — cho thấy ở trẻ em đã có sẵn một tấm lòng yêu cái đẹp, biết đồng cảm với mọi vật.
- Đoạn khẳng định: *"Tuổi thơ quả là thời hoàng kim trong đời người"*, bởi trẻ em có tấm lòng chân thật và tự nhiên nhất.
- Những câu nói về cách nhìn thế giới của trẻ: trẻ em *"không bao giờ phân biệt một cách rạch ròi, cứng nhắc"* giữa mình và vật; chúng xem hoa, cỏ, chim, bướm, thậm chí đồ vật vô tri đều như có sự sống, có tình cảm như con người (chúng trò chuyện với chó mèo, với hoa cỏ, thương xót khi thấy một vật bị hỏng, bị vứt bỏ).
- Câu so sánh trẻ em với người nghệ sĩ: *"Về mặt này, trẻ em thường chiếm được địa vị tối cao"*, bởi tấm lòng chúng chân thành, trong sáng, dễ hòa mình và đồng điệu với vạn vật hơn người lớn.
- Lời nhận định chung: Bản chất của trẻ em cũng chính là bản chất của người nghệ sĩ — cả hai đều sống bằng tình yêu thương và lòng đồng cảm bao la, không vụ lợi, không bị ràng buộc bởi những toan tính, quy ước của người lớn.
b) Vì sao tác giả lại nhắc nhiều đến trẻ em và tuổi thơ như vậy?
- Vì tác giả coi tấm lòng trẻ thơ là biểu hiện tự nhiên, nguyên vẹn nhất của tình yêu và lòng đồng cảm — hai phẩm chất cốt lõi làm nên người nghệ sĩ và nghệ thuật chân chính. Qua trẻ em, tác giả làm sáng tỏ luận điểm trung tâm của văn bản: người nghệ sĩ cần giữ được tấm lòng hồn nhiên, chân thật để yêu thương và đồng cảm với muôn vật.
- Trẻ em được dùng làm hình ảnh so sánh, một tấm gương để nói về người nghệ sĩ: cái nhìn của trẻ thơ đối với thế giới (bình đẳng, giàu tình cảm, xem vạn vật đều có sự sống) chính là cái nhìn mà người nghệ sĩ cần có. Người lớn càng trưởng thành càng dễ đánh mất tấm lòng ấy, nên nghệ sĩ phải học lại ở trẻ em.
- Việc nhắc nhiều đến trẻ em và tuổi thơ còn thể hiện thái độ trân trọng, đề cao sự hồn nhiên, trong sáng của tác giả; đồng thời kín đáo nhắc nhở người đọc hãy nuôi dưỡng, gìn giữ tấm lòng đồng cảm và tình yêu thương với thế giới xung quanh.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.