Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu 3 trang 81 SGK Ngữ văn 10

Yêu và đồng cảm (Phong Tử Khải)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Xác định nội dung trọng tâm của từng phần đã được đánh số trong văn bản và đánh giá sự liên kết giữa các phần.
(văn bản: Yêu và đồng cảm (Phong Tử Khải))

Gợi ý trả lời

## a) Nội dung trọng tâm của từng phần được đánh số

Văn bản *Yêu và đồng cảm* (Phong Tử Khải) được tác giả chia thành 6 phần (đánh số 1–6). Nội dung trọng tâm mỗi phần như sau:

Phần 1. Mở đầu bằng câu chuyện về chú bé giúp tác giả sắp xếp, đặt lại đồ đạc cho ngay ngắn, hợp lí. Từ chuyện nhỏ đời thường, tác giả dẫn dắt, gợi mở vấn đề nghị luận: tấm lòng đồng cảm (ở đây là sự đồng cảm hồn nhiên của trẻ thơ với mọi vật).

Phần 2. Nêu góc nhìn riêng của người nghệ sĩ (họa sĩ) đối với sự vật: so sánh với cái nhìn của nhà khoa học, nhà làm vườn, chú thợ mộc, anh học sinh… trước cùng một cái cây — mỗi người nhìn theo mục đích riêng, chỉ người nghệ sĩ nhìn cái cây bằng con mắt thưởng thức dáng vẻ, hình ảnh toàn vẹn của nó.

Phần 3. Khẳng định cội rễ của cái nhìn ấy là lòng đồng cảm: người nghệ sĩ có tấm lòng đồng cảm bao la, trải rộng, bình đẳng với muôn vật (không phân biệt sang hèn, lớn nhỏ, sống hay vô tri).

Phần 4. Làm rõ biểu hiện và mức độ của sự đồng cảm: người nghệ sĩ phải hóa thân, đặt mình vào vị trí của đối tượng (hoa, cỏ, chim, đá…) mới sáng tạo được nghệ thuật chân chính; đồng cảm là bản chất của nghệ thuật.

Phần 5. Chỉ ra trẻ em là người giàu lòng đồng cảm nhất, chúng đối xử với vạn vật như với con người có tình; vì thế trẻ em vốn mang bản chất, phẩm chất của người nghệ sĩ.

Phần 6. Kết luận, nâng tầm ý nghĩa: khẳng định tuổi thơ là "tuổi hoàng kim" của đời người, và nghệ thuật có sứ mệnh nuôi dưỡng, giữ gìn tấm lòng đồng cảm hồn nhiên ấy cho con người.

##

b) Đánh giá sự liên kết giữa các phần

- Mạch lập luận chặt chẽ, có trình tự logic: văn bản đi từ câu chuyện cụ thể (phần 1) → nêu hiện tượng (cái nhìn riêng của nghệ sĩ, phần 2) → lí giải bản chất, cội nguồn (lòng đồng cảm, phần 3–4) → soi chiếu vào trẻ em (phần 5) → khái quát, nâng lên ý nghĩa nhân sinh (phần 6). Đây là lối triển khai từ cụ thể đến khái quát, từ hiện tượng đến bản chất.

- Các phần gắn kết, soi sáng lẫn nhau: khái niệm "đồng cảm" được nêu ở phần đầu, được triển khai, mở rộng dần qua các phần giữa, rồi quy tụ, khẳng định ở phần cuối; luận điểm sau là sự phát triển, nâng cao của luận điểm trước.

- Kết cấu đầu – cuối tương ứng: hình ảnh trẻ em mở ra ở phần 1 và trở lại ở phần 5–6 tạo nên kết cấu khép kín, vừa làm nổi bật tư tưởng cốt lõi (trẻ em ↔ người nghệ sĩ cùng chung tấm lòng đồng cảm), vừa tạo ấn tượng và chiều sâu.

→ Nhờ sự liên kết mạch lạc, thống nhất đó, văn bản trở nên giàu sức thuyết phục, dẫn người đọc đi tới nhận thức sâu sắc về vai trò của tấm lòng đồng cảm trong nghệ thuật và trong đời sống.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.