Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài 3 trang 83 SGK Ngữ văn 10

Nghệ thuật truyền thống của người Việt (Nguyễn Văn Huyên)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chỉ ra và phân tích tác dụng của những yếu tố miêu tả, biểu cảm, nghị luận được sử dụng trong văn bản.
(văn bản: Nghệ thuật truyền thống của người Việt – Nguyễn Văn Huyên)

Gợi ý trả lời

a) Yếu tố nghị luận

Nghị luận là yếu tố chủ đạo, xuyên suốt văn bản (vì đây là văn bản nghị luận).

- *Biểu hiện:* Tác giả nêu luận điểm khái quát về đặc trưng của nghệ thuật truyền thống Việt Nam, như: người Việt "có khiếu thưởng thức cái thanh và cái đẹp", "biết biểu lộ óc thẩm mĩ"; khẳng định thiên hướng sáng tạo nghệ thuật của dân tộc nghiêng về *trang trí, điêu khắc, kiến trúc* hơn là hội họa; chỉ ra sự dung hòa giữa ảnh hưởng bên ngoài (Trung Hoa, Ấn Độ, Chăm) với bản sắc riêng để tạo nên một nền nghệ thuật độc đáo.
- Các luận điểm ấy được triển khai bằng lí lẽ và dẫn chứng cụ thể (hình chạm trổ ở đình chùa, tượng Phật, đồ gốm, công trình kiến trúc…), có lập luận chặt chẽ, mạch lạc.
- *Tác dụng:* Làm nổi bật và chứng minh thuyết phục luận đề trung tâm — người Việt có một nền nghệ thuật truyền thống giàu bản sắc, tinh tế và độc đáo; giúp người đọc hiểu được đặc điểm, giá trị của nghệ thuật dân tộc một cách có hệ thống, có cơ sở khoa học.

b) Yếu tố miêu tả

- *Biểu hiện:* Khi trình bày các công trình, tác phẩm nghệ thuật, tác giả miêu tả cụ thể, sinh động đối tượng: hình dáng, đường nét, màu sắc, bố cục của các hình chạm khắc, pho tượng, mái đình, đồ thờ, hoa văn trang trí… (ví dụ các chi tiết về nét uốn lượn, sự cân đối, cách bố trí tượng, màu men đồ gốm).
- *Tác dụng:* Giúp những nhận định mang tính khái quát của phần nghị luận trở nên cụ thể, trực quan, dễ hình dung; người đọc như được "nhìn thấy" chính những sản phẩm nghệ thuật ấy. Nhờ đó dẫn chứng thêm sức nặng, lí lẽ thêm đáng tin, tránh sự khô khan, trừu tượng của lập luận thuần túy.

c) Yếu tố biểu cảm

- *Biểu hiện:* Thể hiện ở thái độ, tình cảm của tác giả bộc lộ qua cách dùng từ ngữ, giọng điệu: niềm trân trọng, tự hào, ngợi ca trước tài năng và óc thẩm mĩ của cha ông (thái độ ngưỡng mộ trước sự tinh tế, khéo léo, độc đáo của nghệ thuật Việt); đôi khi là sự say mê, nâng niu khi nói về vẻ đẹp của các tác phẩm.
- *Tác dụng:* Làm cho văn bản nghị luận không lạnh lùng, thuần lí trí mà giàu cảm xúc, có sức truyền cảm, lay động người đọc; khơi dậy ở người đọc tình yêu, niềm tự hào và ý thức gìn giữ di sản nghệ thuật truyền thống của dân tộc.

Nhận xét chung: Ba yếu tố miêu tả, biểu cảm và nghị luận được kết hợp hài hòa, trong đó nghị luận là yếu tố chính, còn miêu tả và biểu cảm giữ vai trò hỗ trợ: miêu tả làm luận cứ cụ thể, sinh động; biểu cảm làm bài viết thấm đượm tình cảm. Sự phối hợp đó vừa làm cho lập luận chặt chẽ, thuyết phục, vừa tạo được sức hấp dẫn, truyền cảm, thể hiện rõ tình yêu và niềm tự hào của tác giả đối với nghệ thuật truyền thống của người Việt.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.