Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Bài 5 trang 83 SGK Ngữ văn 10

Nghệ thuật truyền thống của người Việt (Nguyễn Văn Huyên)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy nêu và phân tích một nhận xét mà bạn tâm đắc nhất trong văn bản. Vì sao bạn tâm đắc với nhận xét đó?
(văn bản: Nghệ thuật truyền thống của người Việt – Nguyễn Văn Huyên)

Gợi ý trả lời

Mở ý: Xác định nhận xét tâm đắc

Trong văn bản *Nghệ thuật truyền thống của người Việt* (Nguyễn Văn Huyên), nhận xét mà tôi tâm đắc nhất là lời khái quát của tác giả về cội nguồn và bản chất của nghệ thuật dân tộc:

> *"Người Việt Nam có thể coi là ít thiên về tôn giáo (…). Nghệ thuật của họ phần nhiều mang tính cộng đồng và trước hết bộc lộ lòng yêu cái đẹp, khiếu thẩm mĩ tinh tế được nuôi dưỡng từ đời sống và từ thiên nhiên."* — tức là nghệ thuật truyền thống của người Việt bắt nguồn từ đời sống, thấm đượm tâm hồn, tình cảm và khiếu thẩm mĩ tinh tế của nhân dân, chứ không phải là thứ xa lạ, cao siêu.

a) Nêu nhận xét và vị trí của nó trong văn bản

Đây là nhận xét có tính khái quát, giữ vai trò như một *luận điểm bao trùm* mà toàn bộ văn bản dùng các dẫn chứng (kiến trúc, điêu khắc, hội họa, đúc đồng, nặn gốm, chạm khắc trên đình chùa…) để chứng minh. Tác giả không nhìn nghệ thuật Việt như những hiện vật rời rạc, mà đặt nó trong mối quan hệ với *con người và đời sống đã sản sinh ra nó*.

b) Phân tích nội dung nhận xét

- *Thứ nhất*, nhận xét chỉ ra cội nguồn của cái đẹp: khiếu thẩm mĩ của người Việt được "nuôi dưỡng từ đời sống và từ thiên nhiên". Những hoa văn hình sóng nước, hình mây, hình hoa lá, hình chim muông trên trống đồng, trên gốm, trên các bức chạm đình làng đều là hình ảnh quen thuộc của ruộng đồng, sông nước, cây cỏ quê hương. Nghệ thuật vì thế là *sự kết tinh của quan sát và tình yêu đối với thế giới xung quanh*.
- *Thứ hai*, nhận xét nhấn mạnh tính cộng đồng, tính nhân dân của nghệ thuật. Nghệ thuật Việt không phải sản phẩm của những cá nhân nghệ sĩ tách biệt, mà là thành quả của *tập thể* những người thợ vô danh, gắn với sinh hoạt làng xã, với đình, chùa, lễ hội — nơi cả cộng đồng cùng hưởng thụ và sáng tạo.
- *Thứ ba*, nhận xét khẳng định một phẩm chất tinh thần đặc trưng: người Việt "ít thiên về tôn giáo" nhưng giàu *lòng yêu cái đẹp*, sự khéo léo, tinh tế, hài hòa, ưa những gì dung dị, gần gũi mà vẫn mực thước.

c) Vì sao tôi tâm đắc với nhận xét đó

- Nhận xét giúp tôi hiểu nghệ thuật truyền thống không phải thứ "cũ kĩ" của quá khứ, mà là tấm gương phản chiếu tâm hồn dân tộc: cần cù, tinh tế, yêu thiên nhiên, trọng tình cộng đồng. Qua một mái đình, một pho tượng, một hoa văn, ta đọc được cốt cách của cả một dân tộc.
- Nhận xét thể hiện cái nhìn khoa học và đầy trân trọng của Nguyễn Văn Huyên — một nhà nghiên cứu văn hóa: ông không ca ngợi chung chung mà lí giải *vì sao* nghệ thuật Việt đẹp, từ đó khơi dậy ở người đọc niềm tự hào và ý thức gìn giữ di sản.
- Với chính bản thân tôi, nhận xét ấy có ý nghĩa thiết thực: nó nhắc tôi biết nâng niu những giá trị văn hóa gần gũi quanh mình và nhìn ra vẻ đẹp trong những điều bình dị của đời sống dân tộc.

Kết ý: Nhận xét trên vừa cô đọng được bản chất của nghệ thuật truyền thống Việt, vừa gửi gắm tình yêu và niềm tự hào văn hóa của tác giả — đó là lí do khiến tôi tâm đắc nhất.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.