Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập hai

Giải Câu hỏi trang 87 SGK Ngữ văn 10

Văn bản thông tin về nỗ lực hồi phục tầng ozone (Theo báo Tuổi Trẻ Cuối Tuần, 24/10/2021)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Xti-phần An-đơ-sơn (Stephen Andersen), khi đó là chuyên gia của Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ. Nhóm của ông đã vạch ra hàng trăm giải pháp – một cách có hệ thống – để loại bỏ dần CFC từ hàng trăm lĩnh vực công nghiệp, giúp việc chuyển đổi trở nên dễ dàng và khả thi trên toàn thế giới. Nghị định thư Mông-tơ-rê-an có hiệu lực từ năm 1989 và đến tận năm 2008 là hiệp định môi trường đầu tiên và duy nhất của Liên hợp quốc được mọi quốc gia trên thế giới phê chuẩn!

Nhờ sự tẩy chay của người tiêu dùng, sự quyết liệt của giới chính trị và nguồn đầu tư vào công nghệ mới để tìm giải pháp thay thế, phần lớn thế giới đã nhanh chóng ngừng sản xuất CFC trong thập niên 1990. Việc loại bỏ các thiết bị sử dụng CFC thì mất nhiều thời gian hơn.

Theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), khoảng 99% các chất làm suy giảm tầng ozone đã bị "khai tử", và lá chắn "chống nắng" của Trái Đất đang dần hồi phục. Chúng ta có thể kì vọng lỗ thủng ozone ở Nam Cực sẽ "đóng lại" vào khoảng năm 2060. Đến năm 2030, ước tính khoảng 2 triệu người sẽ tránh được bệnh ung thư da mỗi năm. Đồng thời, tất cả nỗ lực này sẽ góp phần giảm thiểu biến đổi khí hậu.

Nhưng "bệnh" này của tầng ozone không phải điều trị một lần là xong. Mọi công việc vẫn phải tiếp diễn, trong đó các nhà khoa học là tuyến phòng thủ đầu tiên. Nghị định thư Mông-tơ-rê-an được hỗ trợ bởi ba hội đồng khoa học có nhiệm vụ thông tin cho các nhà hoạch định chính sách.

[...] Trong tháng Chín vừa qua, giải thưởng Future of Life (Tương lai Sự sống) năm 2021 đã vinh danh ba nhân vật giữ vai trò quan trọng trong công cuộc khôi phục tầng ozone: Giô-dép Pha-mơn – người xác nhận lỗ thủng ozone, Xu-dân Xô-lơ-mơn – người lí giải tốc độ phá hoại của CFC và Xti-phần An-đơ-sơn – người thúc đẩy Nghị định thư Mông-tơ-rê-an. Giải thưởng thường niên này của Viện Nghiên cứu Tương lai Sự sống được trao cho những anh hùng thầm lặng đã giúp thế giới của chúng ta an toàn hơn, đáng sống hơn. Giáo sư Ma-ri-ô Mô-li-nơ và Se-ri Rao-lân cũng chia sẻ giải Nô-ben (Nobel) Hoá học năm 1995 (cùng một người nữa là Pôn Cờ-rớt-dân – Paul Crutzen) nhờ các khám phá trong hoá học khí quyển, đặc biệt là liên quan đến sự hình thành và phân huỷ của tầng ozone.

Câu chuyện thành công này cho thấy: có những cá nhân cụ thể đã "kích hoạt" quá trình thay đổi quỹ đạo của nhân loại, nhưng cần nhớ rằng chính công chúng, sự đồng thuận quốc tế và hành động nhất quán toàn cầu mới là năng lượng bền bỉ của cuộc chiến.

Những nhân tố nào làm nên thành công của nỗ lực hồi phục tầng ozone?

Gợi ý trả lời

Những nhân tố làm nên thành công của nỗ lực hồi phục tầng ozone

Đọc kĩ văn bản, có thể thấy thành công của công cuộc hồi phục tầng ozone là kết quả của sự kết hợp nhiều nhân tố, bao gồm:

a) Vai trò tiên phong của các nhà khoa học

Các nhà khoa học chính là "tuyến phòng thủ đầu tiên": họ phát hiện, lí giải và cảnh báo về hiểm họa. Văn bản nhắc đến những người được vinh danh như Giô-dép Pha-mơn (xác nhận lỗ thủng ozone), Xu-dân Xô-lơ-mơn (lí giải tốc độ phá hoại của CFC), cùng các nhà khoa học đoạt giải Nô-ben Hoá học 1995 (Ma-ri-ô Mô-li-nơ, Se-ri Rao-lân, Pôn Cờ-rớt-dân) nhờ khám phá về sự hình thành và phân huỷ tầng ozone. Họ cũng tiếp tục thông tin cho các nhà hoạch định chính sách qua ba hội đồng khoa học.

b) Những giải pháp kĩ thuật – công nghệ cụ thể, có hệ thống

Nhóm chuyên gia của Xti-phần An-đơ-sơn đã vạch ra hàng trăm giải pháp *một cách có hệ thống* để loại bỏ dần CFC trong hàng trăm lĩnh vực công nghiệp, khiến việc chuyển đổi trở nên dễ dàng và khả thi. Nguồn đầu tư vào công nghệ mới để tìm chất thay thế CFC cũng là nhân tố then chốt.

c) Sự đồng thuận và hành động của cộng đồng quốc tế (giới chính trị, pháp lí)

Nghị định thư Mông-tơ-rê-an – hiệp định môi trường đầu tiên và duy nhất của Liên hợp quốc được *mọi quốc gia* trên thế giới phê chuẩn – thể hiện sự quyết liệt của giới chính trị và sự đồng thuận quốc tế, tạo cơ sở pháp lí ràng buộc cho hành động nhất quán trên toàn cầu.

d) Vai trò của công chúng và người tiêu dùng

Sự tẩy chay của người tiêu dùng đối với sản phẩm chứa CFC đã tạo áp lực buộc phần lớn thế giới nhanh chóng ngừng sản xuất CFC trong thập niên 1990.

Kết luận: Thành công ấy không đến từ một cá nhân hay một biện pháp đơn lẻ. Dù có những cá nhân cụ thể "kích hoạt" quá trình thay đổi, nhưng như văn bản khẳng định, chính công chúng, sự đồng thuận quốc tế và hành động nhất quán toàn cầu mới là "năng lượng bền bỉ" làm nên chiến thắng – tức sự chung tay của khoa học, công nghệ, chính trị và toàn thể cộng đồng.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.