Giải Câu hỏi 3 trang 88 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Theo bạn, ngôn ngữ của văn bản này đã đáp ứng được những yêu cầu nào của một bản tin? Bạn có đồng tình khi người đưa tin coi nhà nghiên cứu khoa học là “thám tử”, “tuyến phòng thủ”, và nỗ lực phục hồi tầng ozone là “cuộc chiến”?
(văn bản: Phục hồi tầng ozone: Thành công hiếm hoi của nỗ lực toàn cầu (Lê My))
Gợi ý trả lời
a) Ngôn ngữ của văn bản đã đáp ứng những yêu cầu nào của một bản tin?
Một bản tin đòi hỏi ngôn ngữ phải *chính xác, khách quan, ngắn gọn, rõ ràng và cập nhật*. Xét theo các tiêu chí ấy, văn bản của Lê My đã đáp ứng tốt:
- Tính chính xác, có căn cứ khoa học: văn bản dẫn ra những số liệu, mốc thời gian và tên gọi cụ thể (lỗ thủng tầng ozone, Nghị định thư Montreal, các chất CFC…), dẫn lời và kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học. Nhờ đó thông tin đáng tin, không suy diễn tùy tiện.
- Tính khách quan: người viết chủ yếu tường thuật sự việc và dẫn ý kiến của giới chuyên môn, không áp đặt cảm xúc cá nhân lên sự thật; các nhận định đều có cơ sở từ thực tế nghiên cứu và hành động toàn cầu.
- Tính ngắn gọn, rõ ràng, mạch lạc: câu văn sáng rõ, thông tin được tổ chức theo trình tự hợp lí (vấn đề – nguyên nhân – nỗ lực giải quyết – kết quả), giúp người đọc nắm ngay nội dung cốt lõi.
- Tính thời sự, cập nhật: đề tài phục hồi tầng ozone là vấn đề môi trường mang tính toàn cầu, được dư luận quan tâm; văn bản đưa thông tin mới về thành quả của nỗ lực chung.
- Tính hấp dẫn, sinh động mà vẫn chuẩn mực: bên cạnh lớp ngôn ngữ khoa học, tác giả dùng một số cách diễn đạt hình ảnh (“thám tử”, “tuyến phòng thủ”, “cuộc chiến”) khiến bản tin bớt khô khan, dễ gây ấn tượng và thu hút người đọc.
→ Như vậy, ngôn ngữ văn bản vừa bảo đảm yêu cầu *thông tin chính xác, khách quan, ngắn gọn, cập nhật* của một bản tin, vừa có sức lôi cuốn nhờ cách diễn đạt giàu hình ảnh.
b) Bạn có đồng tình khi người đưa tin coi nhà nghiên cứu khoa học là “thám tử”, “tuyến phòng thủ”, và nỗ lực phục hồi tầng ozone là “cuộc chiến”?
Em *đồng tình* với cách gọi ấy, vì đây là lối dùng từ ngữ ẩn dụ rất đắt và phù hợp:
- Gọi nhà nghiên cứu là “thám tử”: đúng với bản chất công việc của họ — lần theo những “dấu vết” mờ nhạt của hiện tượng, truy tìm nguyên nhân gây thủng tầng ozone, điều tra và giải mã một “vụ án” môi trường đầy ẩn số.
- Gọi họ là “tuyến phòng thủ”: nhấn mạnh vai trò bảo vệ sự sống của con người và Trái Đất trước hiểm họa tia cực tím — các nhà khoa học đứng ở hàng đầu để cảnh báo và ngăn chặn thảm họa.
- Gọi nỗ lực phục hồi tầng ozone là “cuộc chiến”: làm nổi bật tính chất cam go, lâu dài, cần sự chung sức bền bỉ của cả nhân loại; đây là cuộc đấu tranh thực sự giữa con người với nguy cơ do chính mình gây ra.
Cách dùng những hình ảnh này khiến bản tin sinh động, gợi cảm, tôn vinh vai trò của khoa học và tinh thần hợp tác toàn cầu, đồng thời thức tỉnh ý thức trách nhiệm của người đọc với môi trường. Tuy nhiên vẫn cần lưu ý: những cách gọi mang màu sắc biểu cảm ấy chỉ nên dùng chừng mực, không được lấn át tính chính xác, khách quan vốn là yêu cầu cốt lõi của một bản tin.
(Đây là câu hỏi nêu ý kiến, có thể bày tỏ quan điểm khác miễn là lí giải hợp lí, có căn cứ từ văn bản.)
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.