Giải Bài 3 trang 70 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Hãy nhận xét về cách giới thiệu chân dung nhân vật trong văn bản. Theo bạn, chân dung ấy có được tái hiện một cách khách quan hay không? Vì sao?
(văn bản: Nữ phóng viên đầu tiên – Trần Nhật Vy)
Gợi ý trả lời
Nhận xét về cách giới thiệu chân dung nhân vật trong văn bản "Nữ phóng viên đầu tiên" (Trần Nhật Vy)
a) *Cách giới thiệu chân dung nhân vật*
- Tác giả giới thiệu chân dung bà Nguyễn Thị Kiêm (Manh Manh nữ sĩ) không theo lối liệt kê khô khan mà kết hợp nhiều phương diện: ngoại hình, cử chỉ, lời nói, hành động, sự nghiệp và những đánh giá của người đương thời.
- Chân dung được dựng lại chủ yếu bằng bằng chứng, tư liệu: các trích dẫn báo chí đương thời, lời nhận xét của những người cùng thời (như lời của Phan Khôi, các bài diễn thuyết, các mẩu tin trên báo *Phụ nữ tân văn*…), hình ảnh và hoạt động cụ thể của nhân vật.
- Cách khắc họa đi từ ngoại hình đến tính cách, tài năng: từ dáng vẻ "nhoạt bát", "gương mặt sáng", cách ăn mặc tân thời đến bản lĩnh, trí tuệ, sự dạn dĩ khi lên diễn đàn tranh luận, cổ vũ Thơ mới và đấu tranh cho nữ quyền.
- Nhân vật hiện lên sinh động, nhiều chiều: vừa là một phụ nữ hiện đại, cá tính, vừa là một nhà báo, nhà hoạt động xã hội tiên phong, dám vượt ra khỏi khuôn khổ lễ giáo phong kiến.
b) *Chân dung ấy có được tái hiện khách quan hay không? Vì sao?*
- Về cơ bản, chân dung nhân vật được tái hiện tương đối khách quan, vì:
+ Tác giả dựa trên nguồn tư liệu, chứng cứ xác thực (báo chí, lời đánh giá của người đương thời, các sự kiện có thật), đúng đặc trưng của thể loại văn bản thông tin / kí chân dung — tôn trọng sự thật lịch sử.
+ Những chi tiết về cuộc đời, sự nghiệp, hoạt động của bà Nguyễn Thị Kiêm đều có thể kiểm chứng, không phải do người viết hư cấu, tưởng tượng.
+ Tác giả hạn chế bình luận chủ quan, chủ yếu để sự kiện và lời người khác tự nói lên chân dung nhân vật.
- Tuy nhiên, tính khách quan ấy vẫn mang dấu ấn chủ quan nhất định của người viết, vì:
+ Việc lựa chọn, sắp xếp tư liệu và chi tiết nào để đưa vào đã thể hiện quan điểm, thái độ của tác giả — một thái độ trân trọng, ngưỡng mộ, đề cao vai trò tiên phong của nhân vật.
+ Giọng điệu trần thuật và cách nhấn mạnh những đóng góp của bà cho thấy tình cảm, sự đánh giá tích cực của người viết chứ không hoàn toàn trung tính.
➡️ Kết luận: Chân dung nhân vật được xây dựng trên nền tảng tư liệu khách quan, đáng tin cậy, nhưng không tuyệt đối khách quan — nó vẫn được soi chiếu qua cái nhìn trân trọng, ngợi ca của tác giả. Sự kết hợp giữa tính xác thực của tư liệu và thái độ, tình cảm của người viết chính là đặc trưng của kiểu văn bản viết về chân dung một nhân vật có thật.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.