Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu 7 trang 58 SGK Ngữ văn 11

Nhớ đồng (Tố Hữu)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Bài thơ cho thấy điều gì về tâm trạng, phẩm chất, lí tưởng của nhân vật trữ tình? Nêu cảm nhận của bạn về những cảm xúc, tâm tình được tác giả bộc lộ trong bài thơ.
(văn bản: Nhớ đồng - Tố Hữu)

Gợi ý trả lời

## Câu 7 (trang 59) — Tâm trạng, phẩm chất, lí tưởng của nhân vật trữ tình trong *Nhớ đồng* (Tố Hữu)

Bài thơ được viết khi Tố Hữu bị thực dân Pháp bắt giam trong nhà lao Thừa Phủ (Huế, 1939). Toàn bộ mạch cảm xúc là nỗi nhớ của người chiến sĩ cách mạng trẻ bị cách li khỏi cuộc sống và cuộc đấu tranh. Qua đó, bài thơ làm hiện lên trọn vẹn tâm trạng, phẩm chất và lí tưởng của nhân vật trữ tình.

a) Về tâm trạng

- Nỗi nhớ cồn cào, da diết với cuộc sống bên ngoài: Tiếng hò quê hương ("Gì sâu bằng những trưa thương nhớ / Hiu quạnh bên trong một tiếng hò") trở thành âm thanh khơi nguồn, đánh thức cả một thế giới đồng quê trong kí ức. Nỗi nhớ trải rộng khắp không gian làng quê: "đồng quê", "ruộng tre phơi", "xóm nhà tranh", "con đường", "cồn thơm", "ô mạ xanh"…
- Nỗi cô đơn, hiu quạnh và cảm giác ngột ngạt của cảnh tù đày: Điệp ngữ "Gì sâu bằng…" và "Đâu…" lặp đi lặp lại như những tiếng thở dài, diễn tả nỗi nhớ sâu thẳm, triền miên và sự bức bối, khao khát tự do của người bị giam cầm, bị tách rời khỏi dòng đời.
- Nỗi nhớ con người ruột thịt và nhớ chính mình: Nhớ "những hồn thân", nhớ người mẹ "già nua", nhớ những người dân lam lũ "chất phác", và cuối cùng là nhớ lại chính mình những ngày đầu bắt gặp lí tưởng ("Đâu những ngày xưa, tôi nhớ tôi / Băn khoăn đi kiếm lẽ yêu đời").

b) Về phẩm chất

- Gắn bó sâu nặng, thiết tha với quê hương, đất nước và nhân dân: Nhà thơ nhớ từng hình ảnh bình dị, thân thuộc của đồng quê và dành tình thương trìu mến cho những người nông dân nghèo khổ — cho thấy một tâm hồn giàu yêu thương, nhân hậu, chan hòa với cuộc đời cần lao.
- Tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, yêu đời tha thiết: Chỉ một tiếng hò cũng đủ gợi dậy cả miền kí ức; nỗi nhớ càng lớn càng chứng tỏ lòng yêu sống, yêu tự do mãnh liệt.
- Ý chí kiên cường, không bi lụy: Dù trong cảnh tù ngục, nhân vật trữ tình không gục ngã mà biến nỗi nhớ thành động lực, hướng về ngày tự do và tiếp tục con đường đã chọn.

c) Về lí tưởng

- Bài thơ cho thấy một người thanh niên đã giác ngộ và trung thành với lí tưởng cách mạng. Hình ảnh "Rồi một hôm nào, tôi thấy tôi / Nhẹ nhàng như con chim cà lơi / Say đồng hương nắng vui ca hát / Trên chín tầng cao bát ngát trời…" diễn tả niềm vui, niềm hạnh phúc lớn lao khi bắt gặp ánh sáng lí tưởng — một sự "lột xác", được giải phóng về tâm hồn.
- Nỗi nhớ tự do, nhớ cuộc đấu tranh cũng chính là biểu hiện của khát vọng hành động, khát vọng cống hiến cho sự nghiệp cách mạng. Chốn lao tù chỉ giam được thân thể chứ không giam được ý chí và lí tưởng của người chiến sĩ.

d) Cảm nhận về những cảm xúc, tâm tình được tác giả bộc lộ

- Em (bạn đọc) cảm nhận được một tình yêu quê hương, đất nước, nhân dân nồng nàn, chân thành thấm trong từng câu chữ. Nỗi nhớ của Tố Hữu không chỉ là nỗi nhớ riêng tư mà còn là nỗi lòng chung của những người yêu nước phải xa rời cuộc đấu tranh.
- Em xúc động trước vẻ đẹp của một tâm hồn trẻ trung, yêu đời mà vẫn vững vàng lí tưởng giữa cảnh ngục tù. Chính niềm tin và khát vọng tự do ấy đã nâng đỡ tinh thần người chiến sĩ.
- Qua bài thơ, em thêm trân trọng vẻ đẹp của thế hệ thanh niên cách mạng và hiểu sâu hơn chất trữ tình — chính trị đặc trưng trong thơ Tố Hữu: lời thơ tâm tình, ngọt ngào, giàu nhạc điệu nhưng luôn gắn với lí tưởng lớn của dân tộc.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.