Giải Bài 6 trang 74 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Tìm hiểu mở rộng về các tác phẩm nghệ thuật thể hiện đề tài trí thông minh nhân tạo. Bạn suy nghĩ gì khi liên hệ các thông tin trong văn bản với những tác phẩm nghệ thuật mình đã biết?
(văn bản: Trí thông minh nhân tạo - Ri-sát Oát-xơn)
Gợi ý trả lời
Gợi ý tìm hiểu mở rộng và liên hệ
a) Tìm hiểu một số tác phẩm nghệ thuật thể hiện đề tài trí thông minh nhân tạo (AI):
- Điện ảnh:
- *2001: A Space Odyssey* (Stanley Kubrick): siêu máy tính HAL 9000 có khả năng tư duy, cảm xúc nhưng quay ra chống lại con người.
- *Blade Runner* và *Blade Runner 2049*: những "người nhân bản" (replicant) do công nghệ tạo ra, đặt câu hỏi về ranh giới giữa người và máy.
- *Her* (Spike Jonze): một trợ lý ảo thông minh có thể trò chuyện, đồng cảm, khiến con người nảy sinh tình cảm.
- *Ex Machina*, *A.I. Artificial Intelligence* (Steven Spielberg): robot mang trí tuệ và khát vọng được yêu thương như con người.
- *I, Robot*, *The Terminator*: cảnh báo viễn cảnh AI vượt tầm kiểm soát.
- Văn học:
- Truyện khoa học viễn tưởng của Isaac Asimov với "Ba định luật Robot" (bộ truyện *I, Robot*).
- Tiểu thuyết *Do Androids Dream of Electric Sheep?* (Philip K. Dick) — nguồn cảm hứng của *Blade Runner*.
- Hội họa, sắp đặt, nghệ thuật số: các tác phẩm tạo bởi AI (ví dụ *Edmond de Belamy* do thuật toán vẽ), nghệ thuật trình diễn kết hợp robot.
b) Suy nghĩ khi liên hệ thông tin trong văn bản với các tác phẩm nghệ thuật đã biết:
- Văn bản *Trí thông minh nhân tạo* của Ri-sát Oát-xơn cung cấp cái nhìn khoa học, tỉnh táo: AI là công cụ do con người tạo ra, mang lại nhiều lợi ích (y tế, sản xuất, đời sống) nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu con người lệ thuộc hoặc để nó vượt khỏi tầm kiểm soát. Điều này trùng với thông điệp cảnh báo trong nhiều bộ phim như *2001: A Space Odyssey* hay *The Terminator*.
- Nghệ thuật thường đi xa hơn khoa học ở chỗ: nó không chỉ mô tả mà còn đặt những câu hỏi nhân văn sâu sắc — AI có thể có cảm xúc, ý thức, quyền được tồn tại hay không? (như trong *Her*, *A.I.*, *Blade Runner*). Nhờ đó, tôi hiểu rằng vấn đề AI không chỉ là chuyện kĩ thuật mà còn là chuyện đạo đức, tình cảm và thân phận con người.
- Khi đối chiếu, tôi nhận thấy cả văn bản thông tin lẫn tác phẩm nghệ thuật đều hướng tới một thái độ chung: con người cần làm chủ công nghệ, phát triển AI một cách có trách nhiệm, giữ vững những giá trị nhân văn, không để máy móc thay thế hay chi phối đời sống tinh thần của mình.
- Riêng cá nhân, sự liên hệ này giúp tôi vừa hào hứng trước tiềm năng của AI, vừa biết giữ cái nhìn thận trọng, tỉnh táo; đồng thời thêm trân trọng vai trò của nghệ thuật trong việc dự báo, phản tỉnh và nhắc nhở con người về chính mình.
*(Đây là câu hỏi mở rộng, liên hệ — có thể trình bày theo trải nghiệm riêng của mỗi người, miễn là nêu được tác phẩm cụ thể và rút ra suy nghĩ hợp lí.)*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.