Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập hai

Giải Bài 2 trang 88 SGK Ngữ văn 11

Củng cố, mở rộng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tìm đọc một số văn bản thông tin về một trong các chủ đề văn hoá, thể thao, môi trường, khoa học. Sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ để tóm tắt những thông tin mà bạn đã đọc.

Gợi ý trả lời

Hướng dẫn thực hiện bài tập

Đây là bài tập thực hành (vận dụng) sau khi học cách đọc văn bản thông tin có sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ. Em cần làm theo ba bước:

a) Tìm và đọc văn bản thông tin

- Chọn một chủ đề trong bốn chủ đề: văn hoá, thể thao, môi trường, khoa học.
- Tìm đọc văn bản trên các nguồn tin cậy: báo in, tạp chí, trang báo điện tử chính thống (VnExpress, Tuổi Trẻ, Dân trí, các tạp chí khoa học phổ thông…), sách khoa học thường thức.
- Ví dụ minh hoạ (chủ đề môi trường): bài "Ô nhiễm rác thải nhựa đại dương". Khi đọc, ghi lại các thông tin cốt lõi:
- Mỗi năm có khoảng 8–13 triệu tấn rác nhựa trôi ra biển.
- Nhựa phân huỷ rất chậm (túi ni lông ~10–20 năm, chai nhựa ~450–1000 năm).
- Hậu quả: hàng trăm nghìn sinh vật biển chết mỗi năm; hạt vi nhựa quay lại chuỗi thức ăn của con người.
- Giải pháp: giảm – tái sử dụng – tái chế (3R), hạn chế đồ nhựa dùng một lần.

b) Lựa chọn phương tiện phi ngôn ngữ phù hợp để tóm tắt

Phương tiện phi ngôn ngữ là các yếu tố không phải chữ viết giúp truyền đạt thông tin trực quan, gồm:

| Loại thông tin cần tóm tắt | Phương tiện phi ngôn ngữ phù hợp |
|---|---|
| Số liệu thay đổi theo thời gian | Biểu đồ đường / biểu đồ cột |
| So sánh tỉ lệ các phần | Biểu đồ tròn |
| Quy trình, chuỗi nguyên nhân – kết quả | Sơ đồ mũi tên / lưu đồ |
| Hệ thống ý, phân nhánh | Sơ đồ tư duy (mind map) |
| Mô tả hình ảnh trực quan | Tranh ảnh, infographic, bản đồ |

→ Với bài về rác thải nhựa, có thể dùng: biểu đồ cột (lượng rác nhựa ra biển qua các năm), sơ đồ mũi tên (Rác nhựa → trôi ra biển → sinh vật nuốt phải/vỡ thành vi nhựa → vào chuỗi thức ăn → ảnh hưởng con người) và sơ đồ tư duy cho phần giải pháp 3R.

c) Trình bày bản tóm tắt bằng phương tiện phi ngôn ngữ

- Đặt một nhan đề ngắn gọn ở trên (ví dụ: "RÁC THẢI NHỰA ĐẠI DƯƠNG").
- Sắp xếp thông tin theo cụm: *Thực trạng – Hậu quả – Giải pháp*, mỗi cụm dùng một phương tiện phi ngôn ngữ.
- Mỗi biểu đồ/sơ đồ cần có chú thích (lời dẫn) bằng từ ngữ ngắn gọn để người xem hiểu đúng.
- Dùng màu sắc, biểu tượng (icon) để làm nổi bật, tạo thành một infographic hoàn chỉnh.
- Cuối cùng ghi nguồn của văn bản thông tin đã đọc để bảo đảm độ tin cậy.

Lưu ý: phương tiện phi ngôn ngữ chỉ *hỗ trợ*, vì vậy phải bảo đảm thông tin chính xác, trung thực với văn bản gốc; không bịa số liệu; chọn loại biểu đồ/sơ đồ đúng với bản chất thông tin cần truyền đạt.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.