Giải Bài 2 trang 119 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Nêu định hướng giá trị toát lên từ các văn bản đọc trong bài. Điều gì có thể tạo nên sự kết nối giữa các văn bản, mặc dù chúng không cùng loại, thể loại, lại được viết ra trong những bối cảnh thời đại khác nhau?
Gợi ý trả lời
a) Định hướng giá trị toát lên từ các văn bản đọc trong Bài 2
Ba văn bản đọc chính của bài — *Nhớ đồng* (Tố Hữu), *Tràng giang* (Huy Cận) và *Con đường mùa đông* (Pu-skin) — tuy khác nhau về hoàn cảnh ra đời nhưng cùng hướng người đọc tới những giá trị nhân văn sâu sắc:
- Tình yêu quê hương, đất nước và sự gắn bó máu thịt với cuộc đời. *Nhớ đồng* là nỗi nhớ cháy bỏng cánh đồng, xóm làng, bóng dáng con người lao động của người chiến sĩ bị giam cầm; *Tràng giang* gửi gắm một tình yêu quê hương thầm kín, da diết ẩn sau nỗi buồn mênh mang trước tạo vật.
- Khát vọng tự do và ý thức vươn lên, vượt thoát khỏi hoàn cảnh tù túng, cô đơn. Người tù trong *Nhớ đồng* khao khát được trở về với cuộc sống, với lí tưởng; người lữ khách trong *Con đường mùa đông* giữa băng tuyết lạnh lẽo vẫn hướng về mái ấm, về gương mặt thân thương, nhen lên niềm tin và hi vọng.
- Sự trân trọng đời sống nội tâm phong phú, tinh tế của con người. Cả ba bài thơ đều đề cao thế giới cảm xúc, những rung động sâu kín của cái tôi trữ tình trước thiên nhiên, thời gian và thân phận.
- Niềm tin vào vẻ đẹp của tâm hồn và sự sống, giúp con người không gục ngã trước nỗi buồn, nỗi cô đơn hay sự chia lìa.
b) Điều tạo nên sự kết nối giữa các văn bản
Mặc dù các văn bản không cùng loại, thể loại (thơ trữ tình Việt Nam hiện đại và thơ trữ tình nước ngoài) và được viết trong những bối cảnh thời đại rất khác nhau, chúng vẫn kết nối với nhau nhờ:
- Cùng là tiếng nói của cái tôi trữ tình nội cảm: đều lấy việc giãi bày thế giới cảm xúc, tâm trạng làm trung tâm, nên gặp gỡ ở chiều sâu tâm hồn con người.
- Cùng khởi đi từ những trạng thái phổ quát của con người mọi thời đại: nỗi nhớ, nỗi buồn, nỗi cô đơn, niềm khao khát tự do và hạnh phúc — những điều vượt qua giới hạn không gian, thời gian và ranh giới dân tộc.
- Cùng cách tổ chức *cấu tứ* và sử dụng *hình ảnh* giàu sức gợi (trọng tâm kiến thức của Bài 2): mỗi bài đều xây dựng một tứ thơ xuyên suốt và một hệ thống hình ảnh biểu tượng (cánh đồng, con đường, dòng sông, trời rộng…) để chuyển hóa cảm xúc thành hình tượng nghệ thuật.
- Cùng hướng tới những giá trị nhân văn chung: tình yêu cuộc sống, con người và niềm tin vào vẻ đẹp tâm hồn.
Chính sự đồng điệu trong tiếng nói tâm hồn và trong những giá trị nhân văn phổ quát ấy đã tạo nên sợi dây gắn kết các văn bản, cho thấy văn chương chân chính luôn gặp nhau ở tình người, vượt lên mọi khác biệt về thể loại và thời đại.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.