Giải Câu 4 trang 124 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Hãy nêu một ví dụ gắn với lĩnh vực sáng tạo thơ để minh hoạ cho vấn đề được tác giả đề cập trong đoạn 2.
(văn bản: Đoạn trích bài phát biểu của Vi-xoáp-va Sim-bô-xca (trích Các nhà thơ giải Nô-ben (1901 – 2006), Đoàn Tử Huyến biên soạn, Tạ Minh Châu dịch))
Gợi ý trả lời
a) Xác định "vấn đề được tác giả đề cập trong đoạn 2"
Trong đoạn 2 của bài phát biểu, Sim-bô-xca nhấn mạnh tầm quan trọng của hai chữ "Tôi không biết" đối với người sáng tạo, đặc biệt là nhà thơ. Theo bà:
- Mỗi tri thức, mỗi tác phẩm chỉ là một câu trả lời tạm thời; vừa đặt dấu chấm hết, nhà thơ (hay nhà khoa học) đích thực lại thấy mình vẫn chưa biết đủ, vẫn phải tự nhủ "tôi không biết".
- Chính sự thú nhận "tôi không biết" ấy mở ra một khoảng trống, thôi thúc con người tiếp tục tìm tòi, sáng tạo không ngừng. Người bằng lòng, tự cho mình đã "biết hết", sẽ dừng lại và đánh mất động lực sáng tạo.
Tóm lại, vấn đề của đoạn 2 là: ý thức "tôi không biết" – sự khiêm nhường và luôn hoài nghi, không tự thỏa mãn – chính là nguồn cội của mọi tìm tòi, sáng tạo.
b) Nêu ví dụ gắn với lĩnh vực sáng tạo thơ để minh hoạ
Có thể lấy ví dụ về quá trình lao động nghệ thuật của một nhà thơ cụ thể:
- Xuân Diệu nổi tiếng là người "khổ công" với chữ nghĩa: sau khi một bài thơ đã in, ông vẫn nhiều lần sửa đi sửa lại từng câu, từng chữ, không bao giờ coi bản đã có là bản cuối cùng. Thái độ "chưa thật vừa ý", "vẫn còn có thể hay hơn" ấy chính là biểu hiện sinh động của tinh thần "tôi không biết": nhà thơ không tự cho mình đã đạt tới sự hoàn hảo, nên luôn viết tiếp, sửa tiếp, sáng tạo tiếp.
- Ngược lại, có thể hình dung: nếu một nhà thơ sau tập thơ đầu tay liền tự mãn, tin rằng mình đã "biết" mọi bí quyết của thơ ca, thì người đó sẽ lặp lại chính mình, ngòi bút cạn kiệt và dừng sáng tạo.
Phân tích ví dụ gắn với vấn đề ở đoạn 2: Việc nhà thơ không ngừng trăn trở, sửa chữa, viết mới chứng tỏ họ luôn tự đặt mình trước câu "tôi không biết" – mỗi bài thơ chỉ là một lời đáp tạm thời cho những câu hỏi về con người và thế giới. Nhờ ý thức ấy, thơ ca mới liên tục được làm mới, nhà thơ mới giữ được sức sáng tạo lâu bền. Đó đúng là điều Sim-bô-xca muốn khẳng định ở đoạn 2.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.