Giải Nội dung 3 trang 125 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Giới thiệu một tác phẩm nghệ thuật từng để lại cho bạn nhiều suy nghĩ về vấn đề lựa chọn và hành động trong cuộc đời.
Gợi ý trả lời
## Giới thiệu một tác phẩm nghệ thuật gợi suy nghĩ về vấn đề *lựa chọn và hành động trong cuộc đời*
> Định hướng (theo SGK Ngữ văn 11, KNTT): Đây là bài nói/viết giới thiệu một tác phẩm nghệ thuật (văn học, hội họa, âm nhạc, điện ảnh…). Cần nêu rõ: *tác phẩm là gì – nội dung chính – vì sao nó khiến ta suy nghĩ về việc lựa chọn và hành động – bài học rút ra*. Dưới đây triển khai theo từng ý.
### a) Mở đầu – giới thiệu tác phẩm và lí do lựa chọn
Trong rất nhiều tác phẩm từng đọc, truyện ngắn "Chữ người tử tù" của Nguyễn Tuân là tác phẩm để lại trong tôi nhiều day dứt nhất về vấn đề *lựa chọn và hành động*. Tác phẩm kể về cuộc gặp gỡ éo le giữa Huấn Cao – người tử tù tài hoa, khí phách – và viên quản ngục – kẻ đại diện cho bộ máy cai trị nhưng lại mang tấm lòng "biệt nhỡn liên tài". Chính tình huống "xưa nay chưa từng có" ấy buộc mỗi nhân vật phải *lựa chọn* cách sống, cách hành động của mình.
###
b) Nội dung tác phẩm và vấn đề "lựa chọn – hành động" được đặt ra
Vấn đề lựa chọn hiện lên ở cả hai nhân vật:
- Viên quản ngục đứng giữa hai con đường: tuân theo phận sự của một kẻ coi ngục để yên thân, hay dám biệt đãi, xin chữ một người tử tù đang chờ ngày ra pháp trường. Ông đã *chọn* cái đẹp, cái thiên lương, dù việc ấy có thể khiến ông mất chức, mất mạng.
- Huấn Cao ban đầu khinh bạc, từ chối cho chữ. Nhưng khi hiểu được tấm lòng chân thành của quản ngục, ông đã *lựa chọn* cho chữ ngay trong đêm cuối cùng của đời mình – một *hành động* khẳng định: cái đẹp và cái tài phải được trao cho người biết trân trọng nó.
Cảnh cho chữ "xưa nay chưa từng có" nơi buồng giam tối tăm, ẩm thấp chính là đỉnh điểm: ở đó, cả hai con người đã *hành động* theo tiếng gọi của thiên lương, bất chấp hoàn cảnh và địa vị.
###
c) Vì sao tác phẩm khiến tôi nhiều suy nghĩ
Tác phẩm khiến tôi suy nghĩ vì nó cho thấy: lựa chọn làm nên nhân cách. Trong hoàn cảnh ngặt nghèo, con người vẫn có quyền chọn sống theo cái đẹp, cái thiện. Lựa chọn của quản ngục nhắc tôi rằng: *dám nghe theo lẽ phải, dám hành động vì điều mình tin là đúng* mới là biểu hiện cao nhất của phẩm giá. Lời khuyên của Huấn Cao – "hãy thay chốn ở… giữ thiên lương cho lành vững" – cũng là một lời nhắn về việc phải *chọn* môi trường sống phù hợp để bảo toàn nhân cách.
###
d) Nghệ thuật và sức lay động
Bằng bút pháp lãng mạn, thủ pháp tương phản (sáng – tối, cái đẹp – cái xấu, tự do – tù ngục) và ngôn ngữ cổ kính, tài hoa, Nguyễn Tuân đã biến một tình huống tưởng như bi thảm thành khoảnh khắc thăng hoa của cái đẹp. Chính nghệ thuật ấy khiến bài học về lựa chọn và hành động thấm sâu, không khô khan mà đầy xúc động.
###
e) Kết – bài học cho bản thân
Từ tác phẩm, tôi hiểu rằng cuộc đời là chuỗi những *lựa chọn*, và giá trị của mỗi người được đo bằng việc họ dám *hành động* theo lẽ phải, theo cái đẹp đến đâu. Mỗi khi đứng trước ngã rẽ, tôi tự nhắc mình hãy chọn điều đúng đắn và can đảm thực hiện nó – như viên quản ngục đã "vái người tù một vái".
> *(Có thể thay "Chữ người tử tù" bằng tác phẩm khác phù hợp trải nghiệm của bản thân, miễn làm rõ được mạch: tác phẩm → vấn đề lựa chọn–hành động → suy nghĩ → bài học.)*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.