Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu 1 trang 89 SGK Ngữ văn 11

Thực hành tiếng Việt: Đặc điểm cơ bản của ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết (tiếp theo)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy tìm trong các bài viết của mình hoặc bạn bè một số trường hợp diễn đạt "giống văn nói" và đề xuất cách chỉnh sửa.

Gợi ý trả lời

Cách làm: "Diễn đạt giống văn nói" trong bài viết là những chỗ dùng đặc điểm của ngôn ngữ nói ở nơi đáng lẽ phải dùng ngôn ngữ viết, cụ thể: dùng từ ngữ khẩu ngữ / tiếng lóng / từ thừa; dùng trợ từ, thán từ, tiểu từ tình thái (à, nhé, đấy, ấy mà, thì, là, mà…); câu rườm rà, lặp, thiếu liên kết, thiếu thành phần; dùng từ đưa đẩy, chêm xen như khi trò chuyện. Khi chỉnh sửa cần lược bỏ từ thừa, thay khẩu ngữ bằng từ toàn dân/ trang trọng, sắp xếp lại câu cho mạch lạc, chặt chẽ.

Dưới đây là một số trường hợp tiêu biểu nhặt trong bài viết của em và của bạn, kèm cách sửa:

a) Dùng từ ngữ khẩu ngữ, từ đưa đẩy thừa.
- Câu viết: "Nói chung thì cái nhân vật Chí Phèo nó cũng đáng thương lắm ấy chứ."
- Chỗ giống văn nói: "Nói chung thì", "cái… nó", "lắm ấy chứ" — đều là lối nói miệng, có trợ từ, tiểu từ tình thái và từ thừa.
- Sửa lại: "Nhìn chung, nhân vật Chí Phèo là một con người đáng thương."

b) Dùng trợ từ, thán từ, tiểu từ tình thái của lời nói.
- Câu viết: "Bài thơ hay quá đi mất, đọc xong thấy xúc động ghê!"
- Chỗ giống văn nói: "quá đi mất", "ghê", dấu cảm thán bộc lộ cảm xúc như khi trò chuyện.
- Sửa lại: "Bài thơ rất hay; đọc xong, người đọc không khỏi xúc động."

c) Câu rườm rà, lặp từ, thiếu liên kết.
- Câu viết: "Tác giả thì tác giả muốn nói lên cái điều là con người ta sống phải có tình thương với nhau."
- Chỗ giống văn nói: lặp "tác giả thì tác giả", từ thừa "cái điều là", "con người ta".
- Sửa lại: "Qua tác phẩm, tác giả muốn khẳng định: con người cần sống yêu thương nhau."

d) Dùng tiếng lóng, từ thông tục không phù hợp văn viết.
- Câu viết: "Nhân vật này bị khùng, suốt ngày chửi bới um sùm cả làng."
- Chỗ giống văn nói: "bị khùng", "um sùm" là từ khẩu ngữ, thông tục.
- Sửa lại: "Nhân vật này rơi vào trạng thái điên loạn, thường xuyên chửi bới, gây náo động cả làng."

Nhận xét chung: Khi sửa, em đã (1) lược bỏ trợ từ, thán từ, tiểu từ tình thái và từ đưa đẩy; (2) thay từ ngữ khẩu ngữ, tiếng lóng bằng từ ngữ toàn dân, trang trọng; (3) cắt bỏ phần lặp, sắp xếp lại câu cho chặt chẽ, mạch lạc đúng yêu cầu của ngôn ngữ viết.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.