Giải Câu 2 trang 112 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Trong câu chuyện về thuyền và biển, hai đối tượng này được đặt trong tương quan nào? Những cung bậc tình cảm gì đã được “người kể” soi rọi, khám phá?
(văn bản: Thuyền và biển – Xuân Quỳnh)
Gợi ý trả lời
Câu 2 (trang 113) – "Thuyền và biển" (Xuân Quỳnh)
a) Tương quan giữa hai đối tượng thuyền và biển
- Thuyền và biển được đặt trong *tương quan của một đôi lứa yêu nhau* – một quan hệ tình yêu gắn bó, song hành. "Thuyền" là hình ảnh ẩn dụ cho người con trai (chàng trai), "biển" là ẩn dụ cho người con gái (cô gái); đây là lối mượn hình ảnh thiên nhiên để nói chuyện tình người quen thuộc của ca dao, dân ca.
- Đó là tương quan *gắn bó – không thể tách rời*: thuyền chỉ có nghĩa khi ra khơi, nương theo sóng biển; biển mênh mông nhưng vẫn hướng về, chờ đợi và chở che cho thuyền. Hai đối tượng *nương tựa, tìm đến nhau*, khăng khít đến mức sự xa cách trở thành nỗi đau ("Nếu phải cách xa anh / Em chỉ còn bão tố").
- Đồng thời là tương quan *vừa thống nhất vừa có những trắc trở, thử thách*: tình yêu được đặt trong cả những "ngày không gặp nhau", những "cơn bão tố", những "sóng gió" – tức là có cả sự hòa hợp lẫn những giận hờn, xa cách, biến động, đúng như bản chất đa dạng của tình yêu.
b) Những cung bậc tình cảm được "người kể" soi rọi, khám phá
Qua câu chuyện thuyền – biển, "người kể" (nhân vật trữ tình, cái tôi Xuân Quỳnh) đã soi rọi, khám phá nhiều cung bậc phong phú, tinh tế của tình yêu:
- *Sự gắn bó, đồng điệu và thấu hiểu*: thuyền và biển hiểu được những điều sâu kín, không nói thành lời của nhau ("Những ngày không gặp nhau / Biển bạc đầu thương nhớ"), thể hiện sự hòa hợp tâm hồn của những người yêu nhau.
- *Nỗi nhớ nhung da diết khi xa cách*: nhớ đến "bạc đầu", nhớ đến mức "lòng thuyền đau – rạn vỡ" – nỗi nhớ mãnh liệt, khắc khoải.
- *Những giận hờn, sóng gió thất thường* trong tình yêu: biển lúc dịu êm, lúc lại "ồn ào", "dữ dội" – diễn tả tâm trạng bất thường, những cung bậc cảm xúc thay đổi của người đang yêu.
- *Khát vọng gắn bó bền chặt và nỗi lo âu, dự cảm về sự chia lìa*: khổ cuối bộc lộ trực tiếp tình cảm mãnh liệt và nỗi sợ cách xa ("Chỉ có thuyền mới hiểu / Biển mênh mông nhường nào… / Nếu phải cách xa anh / Em chỉ còn bão tố") – đó là tình yêu nồng nàn, tha thiết nhưng cũng đầy lo âu, bất an.
→ Tóm lại, mượn chuyện thuyền và biển, "người kể" đã khám phá một tình yêu *vừa nồng nàn, gắn bó, thủy chung* lại *vừa nhiều trăn trở, nhớ nhung, giận hờn và khắc khoải lo âu* – đúng với vẻ đẹp đằm thắm, chân thành mà mãnh liệt trong hồn thơ tình Xuân Quỳnh.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.