Giải Câu 5 trang 112 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Bài thơ giúp bạn hiểu như thế nào về tâm sự và khát vọng của nhân vật trữ tình?
(văn bản: Thuyền và biển – Xuân Quỳnh)
Gợi ý trả lời
Câu 5 (trang 113): Bài thơ giúp bạn hiểu như thế nào về tâm sự và khát vọng của nhân vật trữ tình?
Qua hình tượng "thuyền" và "biển" cùng câu chuyện tình yêu được kể lại, nhân vật trữ tình bộc lộ những tâm sự và khát vọng sau:
a) Khát vọng được yêu và được thấu hiểu trọn vẹn. Mượn mối quan hệ gắn bó không thể tách rời của thuyền và biển ("Những ngày không gặp nhau / Biển bạc đầu thương nhớ"), nhân vật trữ tình gửi gắm ước mong về một tình yêu lớn, nồng nhiệt và tuyệt đối. Yêu là khao khát được ở bên nhau, được sẻ chia mọi cung bậc – khi dịu êm, lúc dữ dội – và được người kia hiểu mình đến tận cùng ("Chỉ có thuyền mới hiểu / Biển mênh mông nhường nào / Chỉ có biển mới biết / Thuyền đi đâu, về đâu").
b) Tâm sự về một tình yêu đầy biến động, nồng nàn mà cũng nhiều âu lo. Tình yêu trong bài thơ không phẳng lặng mà sống động như sóng biển: có lúc "Sóng lại vỗ cùng thuyền", lúc "Những đêm trăng hiền từ", nhưng cũng có "Cũng có khi vô cớ / Biển ào ạt xô thuyền". Qua đó, nhân vật trữ tình thành thật bộc lộ những dỗi hờn, giận thương vô cớ rất đời thường của người đang yêu – một trái tim nhạy cảm, luôn thấp thỏm, lo âu trước sự mong manh của hạnh phúc.
c) Nỗi nhớ và sự gắn bó máu thịt – không thể sống thiếu tình yêu. Hai khổ cuối dồn tụ cảm xúc thành một lời khẳng định tha thiết: "Nếu từ giã thuyền rồi / Biển chỉ còn sóng gió" và "Nếu phải cách xa anh / Em chỉ còn bão tố". Nhân vật trữ tình (người phụ nữ – "em") coi tình yêu là lẽ sống, là điều làm nên sự bình yên và ý nghĩa của đời mình; xa cách người yêu đồng nghĩa với cô đơn, mất mát, chỉ còn lại giông bão trong lòng.
d) Vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ trong tình yêu. Tổng hòa những tâm sự, khát vọng ấy cho thấy một trái tim yêu chân thành, mãnh liệt, thủy chung và giàu đức hi sinh – vừa nữ tính, dịu dàng, vừa nồng nàn, táo bạo. Đó cũng chính là tiếng lòng và quan niệm tình yêu đặc trưng của Xuân Quỳnh: yêu hết mình, dâng hiến hết mình và luôn khao khát một tình yêu bền vững, vĩnh cửu.
Khái quát: Bài thơ giúp người đọc hiểu rằng nhân vật trữ tình mang một tâm hồn yêu tha thiết, chân thành; luôn khát khao một tình yêu lớn, được gắn bó và thấu hiểu trọn vẹn, đồng thời luôn trăn trở, lo âu trước những biến động và sự xa cách – bởi với họ, tình yêu chính là lẽ sống.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.