Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Bài 2 trang 131 SGK Ngữ văn 11

Sống, hay không sống – đó là vấn đề (trích Hăm-lét) – Uy-li-am Sếch-xpia   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nêu nhận xét chung về tâm trạng của Hăm-lét thể hiện qua lời độc thoại. Theo mạch suy tưởng của Hăm-lét, lời độc thoại có thể chia làm mấy phần, nội dung từng phần là gì?
(văn bản: Sống, hay không sống – đó là vấn đề (trích Hăm-lét) – Uy-li-am Sếch-xpia)

Gợi ý trả lời

## Nhận xét chung về tâm trạng của Hăm-lét

Lời độc thoại "Sống, hay không sống – đó là vấn đề" thể hiện một tâm trạng giằng xé, dằn vặt, đầy mâu thuẫn và băn khoăn của Hăm-lét.

a) Trạng thái hoài nghi, bế tắc: Hăm-lét rơi vào một cuộc khủng hoảng tinh thần sâu sắc. Chàng đứng trước ngã ba đường của sự lựa chọn mang tính sinh tử – nên "sống" (chịu đựng, nhẫn nhục trước những bất công, ngang trái của cuộc đời) hay "không sống" (cầm vũ khí vùng lên chống lại, hoặc tìm đến cái chết để chấm dứt khổ đau). Đây là nỗi băn khoăn không chỉ của riêng chàng mà mang tầm vóc nhân loại.

b) Trạng thái đau khổ, phẫn uất trước thực tại: Qua lời độc thoại, Hăm-lét bộc lộ sự nhức nhối, chán chường trước những "roi vọt", "khinh bỉ", bất công của thời đại – một xã hội đảo điên, cái xấu, cái ác lộng hành. Tâm trạng ấy cho thấy một con người có lương tri, nhạy cảm và giàu tinh thần trách nhiệm.

c) Trạng thái suy tư, trăn trở mang chiều sâu triết lí: Hăm-lét không hành động bồng bột mà đặt ra những câu hỏi lớn về lẽ sống – chết, về ý nghĩa của sự tồn tại, về mối quan hệ giữa "nhận thức" và "hành động". Chính sự suy tư quá nhiều, cân nhắc thiệt hơn khiến "ý chí quyết tâm" bị "ngả về xanh xao", làm chàng do dự, chần chừ trước hành động.

→ Nhận xét chung: Lời độc thoại cho thấy Hăm-lét là một con người có trí tuệ lớn, nhân cách cao đẹp, luôn trăn trở về lẽ sống và trách nhiệm trước cuộc đời, nhưng cũng đang ở trong tâm trạng cô đơn, hoang mang, giằng xé giữa tư tưởng và hành động – bi kịch của người trí thức nhân văn thời Phục hưng.

## Bố cục lời độc thoại theo mạch suy tưởng

Theo mạch suy tưởng của Hăm-lét, lời độc thoại có thể chia làm ba phần:

a) Phần 1 – Nêu vấn đề (đặt câu hỏi sinh tử): Từ đầu đến "... bằng cách chống lại?". Hăm-lét nêu lên vấn đề day dứt nhất: "Sống, hay không sống – đó là vấn đề", tức sự lựa chọn giữa nhẫn nhục cam chịu hay vùng lên chống lại số phận, giữa sự sống và cái chết.

b) Phần 2 – Luận giải, suy tưởng về cái chết và lẽ sống: Tiếp theo đến "... mọi người đều biến thành hèn kém". Hăm-lét suy ngẫm về cái chết như một "giấc ngủ", về những khổ đau, ngang trái của kiếp người mà con người phải gánh chịu, và về nỗi sợ hãi "cái gì đó sau khi chết" – "miền đất chưa ai biết" – khiến con người chùn bước, chấp nhận chịu đựng hơn là tìm đến cái chết.

c) Phần 3 – Kết luận về mối quan hệ giữa nhận thức và hành động: Phần còn lại. Hăm-lét rút ra nhận thức: chính "ý thức" (sự suy nghĩ, đắn đo) đã làm con người trở nên "hèn kém", khiến "ý chí quyết tâm" bị "xanh xao", những dự định lớn lao bị "lạc hướng" và "mất cả ý nghĩa hành động". Đây là sự tự ý thức sâu sắc về bi kịch do dự của chính mình.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.