Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập hai

Giải Bài 1 trang 16 SGK Ngữ văn 11

Trao duyên (trích Truyện Kiều – Nguyễn Du)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nêu bố cục của đoạn trích và chỉ ra đâu là lời người kể chuyện, đâu là lời đối thoại, lời độc thoại của các nhân vật.
(văn bản: Trao duyên (trích Truyện Kiều) của Nguyễn Du)

Gợi ý trả lời

a) Bố cục của đoạn trích

Đoạn trích *Trao duyên* (từ câu 723 đến câu 756 của *Truyện Kiều*) có thể chia làm ba phần:

- Phần 1 (12 câu đầu: "Cậy em em có chịu lời … ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây"): Thúy Kiều nhờ cậy, thuyết phục Thúy Vân thay mình nối duyên, trả nghĩa cho Kim Trọng.
- Phần 2 (14 câu tiếp: "Chiếc vành với bức tờ mây … Rưới xin giọt nước cho người thác oan"): Kiều trao kỉ vật và dặn dò em, tâm trạng giằng xé giữa lí trí (trao duyên) và tình cảm (không nỡ rời xa kỉ niệm).
- Phần 3 (8 câu cuối: "Bây giờ trâm gãy gương tan … Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây!"): Kiều trở về với nỗi đau hiện tại, hướng về Kim Trọng, than thở cho thân phận và tình duyên tan vỡ.

b) Lời người kể chuyện

Trong phạm vi đoạn trích, hầu như không có lời người kể chuyện. Toàn bộ 34 câu đều là tiếng nói của nhân vật Thúy Kiều. (Lời người kể chuyện của Nguyễn Du chủ yếu xuất hiện ở các đoạn dẫn dắt, miêu tả trước và sau đoạn trích này, không nằm trong phần *Trao duyên*.)

c) Lời đối thoại

Là phần Kiều nói trực tiếp với Thúy Vân — người đang có mặt — để nhờ cậy và trao duyên, trải dài từ đầu đoạn trích đến hết câu "Rưới xin giọt nước cho người thác oan". Dấu hiệu: cách xưng hô "em", "chị", lời khẩn cầu, thuyết phục, dặn dò hướng tới một người nghe cụ thể ("Cậy em em có chịu lời", "Keo loan chắp mối tơ thừa mặc em", "Ngày xuân em hãy còn dài").

d) Lời độc thoại

Là 8 câu cuối, khi Kiều như quên mất sự hiện diện của Vân, chìm vào nỗi đau và tự nói với lòng mình, hướng về Kim Trọng đang vắng mặt ("Trăm nghìn gửi lạy tình quân", "Ôi Kim lang! Hỡi Kim lang! / Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây!"). Đây là lời độc thoại nội tâm, bộc lộ trực tiếp bi kịch tình yêu và thân phận của Kiều.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.