Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập hai

Giải Bài 1 trang 44 SGK Ngữ văn 11

Và tôi vẫn muốn mẹ… (Xvét-la-na A-lếch-xi-ê-vích)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy tóm lược nội dung được kể lại trong văn bản và cho biết những điểm nhấn quan trọng của câu chuyện.
(văn bản: Và tôi vẫn muốn mẹ… – Xvét-la-na A-lếch-xi-ê-vích (trích Những nhân chứng cuối cùng – Solo cho giọng trẻ em, Phan Xuân Loan dịch))

Gợi ý trả lời

a) Tóm lược nội dung được kể lại trong văn bản

Văn bản là lời kể của một nhân vật "tôi" – khi chiến tranh nổ ra chỉ mới là một cậu bé vừa học xong lớp Một. Câu chuyện tái hiện quãng đời tuổi thơ của nhân vật trong những năm Chiến tranh Vệ quốc:

- Chiến tranh ập đến bất ngờ. Bọn trẻ cùng các cô bảo mẫu, thầy cô ở trại hè được đưa đi sơ tán, rời xa gia đình và quê hương. Trên đường đi, đoàn tàu chở trẻ em bị máy bay Đức ném bom, nhiều người chết, cảnh tượng hoảng loạn, chết chóc diễn ra trước mắt đứa trẻ.

- Những đứa trẻ sống sót được đưa về trại trẻ mồ côi, chịu cảnh đói khát triền miên. Cái đói hành hạ đến mức bọn trẻ gặm cả chồi cây, nhấm nháp mọi thứ có thể ăn được; chúng được người lớn (các cô nuôi dạy, một bà già…) cưu mang, chia sẻ từng mẩu bánh, chút tình thương.

- Xuyên suốt những tháng ngày ấy là nỗi nhớ mẹ, nhớ nhà khôn nguôi. Dù được chăm sóc, đứa trẻ vẫn luôn khao khát hơi ấm và vòng tay của mẹ.

- Khép lại văn bản là lời bộc bạch của nhân vật khi đã trưởng thành, đã thành ông lão: dù tuổi đã cao, dù nay đã có gia đình, con cháu, ông vẫn còn nguyên vẹn khao khát ấy – "và tôi vẫn muốn mẹ". Chiến tranh đã cướp mất tuổi thơ và người mẹ, để lại một vết thương không bao giờ lành.

b) Những điểm nhấn quan trọng của câu chuyện

- Điểm nhìn và giọng kể của một đứa trẻ: Toàn bộ câu chuyện được kể qua ký ức, qua cái nhìn ngây thơ, trong trẻo của một em bé. Chính điểm nhìn trẻ thơ ấy khiến sự tàn khốc của chiến tranh hiện lên vừa chân thực, vừa ám ảnh (đúng với tinh thần tác phẩm *Những nhân chứng cuối cùng – Solo cho giọng trẻ em*: để chính trẻ em – những nhân chứng – lên tiếng).

- Cảnh bom đạn và cái chết trên đường sơ tán: Hình ảnh đoàn tàu trẻ em bị ném bom là điểm nhấn thể hiện trực diện sự hủy diệt, phi nhân tính của chiến tranh đối với cả những sinh linh bé bỏng, vô tội.

- Cái đói và sự sống mong manh ở trại trẻ mồ côi: Chi tiết bọn trẻ đói đến mức gặm chồi cây, từng mẩu bánh trở nên quý giá… cho thấy sức tàn phá của chiến tranh lên đời sống và tuổi thơ con người.

- Tình người và lòng nhân ái giữa khổ đau: Bên cạnh mất mát là sự cưu mang, chở che của người lớn dành cho lũ trẻ – điểm sáng ấm áp làm nổi bật khát vọng sống và vẻ đẹp của tình người trong hoàn cảnh khắc nghiệt.

- Nỗi khao khát mẹ – nhan đề và tứ của tác phẩm: Câu nói lặp lại, cũng là nhan đề "Và tôi vẫn muốn mẹ…", là điểm nhấn cảm xúc trung tâm. Nó cho thấy vết thương tinh thần do chiến tranh gây ra là vĩnh viễn: dù thời gian trôi qua, dù đã già, con người vẫn mãi là đứa trẻ thiếu vắng mẹ.

- Thông điệp tố cáo chiến tranh, trân trọng hòa bình: Qua một câu chuyện cá nhân nhỏ bé, văn bản lên án tội ác chiến tranh đã hủy hoại tuổi thơ, gia đình và số phận con người; đồng thời thức tỉnh người đọc về giá trị của hòa bình, của tình mẫu tử và tình người.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.