Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập hai

Giải Bài 1 trang 50 SGK Ngữ văn 11

Cà Mau quê xứ (Trần Tuấn)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tác giả có tâm thế như thế nào khi đến với Mũi Cà Mau? Tâm thế đó có ý nghĩa gì đối với người viết tản văn?
(văn bản: Cà Mau quê xứ (Trích Uống cà phê trên đường của Vũ) – Trần Tuấn)

Gợi ý trả lời

Tâm thế của tác giả khi đến với Mũi Cà Mau

- Tác giả đến với Mũi Cà Mau không phải với tâm thế của một khách du lịch hiếu kì, vội vã "check-in" cho biết, mà với tâm thế của một người hành hương về với đất Mũi thiêng liêng của Tổ quốc. Ngay từ đầu, ông đã mang trong mình nỗi khát khao, niềm mong mỏi được đặt chân đến điểm cực Nam — nơi "đất biết nở, rừng biết đi và biển sinh sôi".

- Đó là tâm thế thành kính, trân trọng, rưng rưng xúc động như trở về cội nguồn, về với một miền đất mà ông đã "nhớ", đã "thương" từ lâu qua sách vở, qua thơ ca (Nguyễn Tuân, Anh Đức, Xuân Diệu…), qua hình dung và tưởng tượng. Vì thế, khi thực sự đứng trước Mũi Cà Mau, tác giả vừa bỡ ngỡ vừa bồi hồi, tâm hồn tràn đầy cảm xúc.

- Đồng thời, đó còn là tâm thế của một người nghệ sĩ nhạy cảm, giàu suy tư: ông đến với Cà Mau để quan sát, chiêm nghiệm, để đối thoại với thiên nhiên, con người và với chính những tiền nhân, những nhà văn đã từng viết về vùng đất này.

Ý nghĩa của tâm thế đó đối với người viết tản văn

- Tản văn là thể loại giàu chất trữ tình, in đậm dấu ấn cái "tôi" và cảm xúc, suy tưởng của người viết. Vì vậy, tâm thế thành kính, rưng rưng và giàu suy tư chính là cội nguồn làm nên chất trữ tình và chiều sâu cho trang viết.

- Nhờ tâm thế ấy, cảnh vật Mũi Cà Mau hiện lên không khô khan như một bản ghi chép địa lí, mà thấm đẫm cảm xúc, lung linh trong hoài niệm và liên tưởng; mỗi hình ảnh đều gợi ra bề dày văn hóa, lịch sử và tình yêu đất nước.

- Tâm thế đó cũng giúp tác giả kết nối hiện tại với quá khứ, kết nối trải nghiệm cá nhân với tình cảm chung của cả dân tộc, khiến bài tản văn vừa riêng tư, chân thật, vừa có sức lay động, khơi gợi ở người đọc lòng yêu quý, tự hào đối với mảnh đất tận cùng Tổ quốc.

→ Như vậy, tâm thế hành hương, thành kính và giàu suy tư là điều kiện cốt yếu để người viết tản văn bộc lộ được cái "tôi" trữ tình sâu sắc và tạo nên sức hấp dẫn, sức truyền cảm cho tác phẩm.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.