Giải Bài 3 trang 76 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Vì sao lúc đầu, nhân vật “tôi” “sợ chim bay đi” nhưng kết thúc bài thơ lại khẳng định: Chẳng cần chim lại bay về/ Tiếng hót ấy giờ tôi nghe rất rõ?
(văn bản: Con chào mào (Mai Văn Phấn))
Gợi ý trả lời
Bài thơ: *Con chào mào* (Mai Văn Phấn)
Phân tích sự thay đổi trong tâm trạng và nhận thức của nhân vật "tôi":
a) Lúc đầu, vì sao nhân vật "tôi" "sợ chim bay đi"?
- Khi bất chợt nghe tiếng chào mào hót ("triu… uýt… huýt… tu hìu…") và nhìn thấy con chim đẹp đẽ đậu trên cây cao, nhân vật "tôi" bị vẻ đẹp ấy cuốn hút, say mê.
- Vì quá yêu thích, "tôi" nảy sinh mong muốn giữ con chim lại cho riêng mình — "tôi vội vẽ chiếc lồng trong ý nghĩ". Đó là khát khao chiếm giữ, sở hữu cái đẹp.
- Chính vì muốn giữ nên "tôi" mới "sợ chim bay đi", tìm cách đuổi theo, "ôm khung nắng, khung gió", mang theo cả "nhành cây xanh" để níu kéo. Nỗi "sợ" ấy xuất phát từ tình yêu nhưng còn mang tính vị kỉ, muốn vẻ đẹp phải thuộc về mình.
b) Vì sao kết thúc bài thơ, "tôi" lại khẳng định: "Chẳng cần chim lại bay về / Tiếng hót ấy giờ tôi nghe rất rõ"?
- Qua quá trình đuổi theo, nhân vật "tôi" dần thay đổi nhận thức: con chim chào mào thuộc về bầu trời, thiên nhiên tự do ("con chào mào đã bay đi… về với vòm me non"). Cái đẹp của thiên nhiên chỉ thực sự đẹp khi được sống trong môi trường tự nhiên, tự do của nó.
- "Tôi" hiểu ra rằng yêu thương không có nghĩa là chiếm giữ. Buông bỏ ý nghĩ nhốt chim vào lồng chính là cách trân trọng và gìn giữ vẻ đẹp đúng nghĩa.
- Vì vẻ đẹp và tiếng hót của con chào mào đã in sâu, sống động trong tâm hồn, trong kí ức của "tôi", nên dù con chim bay đi, "tôi" vẫn cảm nhận được trọn vẹn: "Tiếng hót ấy giờ tôi nghe rất rõ". Tiếng chim đã trở thành tiếng lòng, thành vẻ đẹp vĩnh viễn thuộc về "tôi" mà không cần phải giam cầm nó.
- Vì thế "tôi" mới nói "Chẳng cần chim lại bay về" — một lời khẳng định đầy tự tin và thanh thản: tình yêu thiên nhiên đích thực là để cho cái đẹp được tự do, đồng thời giữ nó bằng tâm hồn mình.
c) Ý nghĩa, thông điệp:
- Sự chuyển biến từ "sợ chim bay đi" đến "chẳng cần chim lại bay về" thể hiện quá trình trưởng thành trong nhận thức và tình cảm của nhân vật: từ chỗ muốn chiếm hữu cái đẹp đến chỗ biết nâng niu, tôn trọng sự tự do của cái đẹp, của thiên nhiên.
- Bài thơ gửi gắm thông điệp: tình yêu thiên nhiên chân chính là sự hòa hợp, trân trọng và để cho vạn vật được sống đúng với bản chất tự do của nó, chứ không phải là sự sở hữu, giam giữ.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.