Sách giáo khoa Ngữ văn 6 Tập một

Giải Câu 1 trang 92 SGK Ngữ văn 6

Thực hành tiếng Việt (Từ đồng âm và từ đa nghĩa)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trong ba trường hợp sau, ta có một từ bóng đa nghĩa hay có các từ bóng đồng âm với nhau? Giải thích nghĩa của từ đó trong từng trường hợp.

a. Lờ đờ bóng ngả trăng chênh
Tiếng hò xa vọng, nặng tình nước non.

b. Bóng đã lăn ra khỏi đường biên dọc.

c. Mặt bàn được đánh véc-ni thật bóng.

Gợi ý trả lời

Nhận định chung: Ở ba trường hợp trên, ta có các từ "bóng" đồng âm với nhau (không phải một từ "bóng" đa nghĩa). Chúng đều đọc/viết giống nhau là "bóng" nhưng nghĩa hoàn toàn khác nhau, giữa các nghĩa không có mối liên hệ nào, thậm chí còn khác nhau cả về từ loại (hai danh từ và một tính từ). Vì thế đây là hiện tượng từ đồng âm.

a. *Lờ đờ bóng ngả trăng chênh*
- "bóng" là danh từ, chỉ hình của người (vật) do ánh sáng (ở đây là ánh trăng) chiếu rọi mà phản chiếu, in xuống mặt đất, mặt nước. Câu thơ tả bóng cây, bóng vật ngả nghiêng, chập chờn dưới ánh trăng chếch.

b. *Bóng đã lăn ra khỏi đường biên dọc.*
- "bóng" là danh từ, chỉ quả bóng — đồ vật thường có dạng hình cầu, dùng để chơi thể thao (bóng đá). Đây là quả bóng lăn ra ngoài đường biên của sân.

c. *Mặt bàn được đánh véc-ni thật bóng.*
- "bóng" là tính từ, chỉ tính chất có bề mặt nhẵn, trơn láng đến mức phản chiếu được ánh sáng (mặt bàn sáng loáng, soi gương được sau khi đánh véc-ni).

Kết luận: Ba từ "bóng" ở a, b, c là từ đồng âm, vì giống nhau về âm thanh và chữ viết nhưng nghĩa khác hẳn nhau và không có liên hệ với nhau.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.