Giải Câu 3 trang 99 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Khi nói về cây tre, tác giả đồng thời nói đến khung cảnh, cuộc sống, văn hoá của Việt Nam. Hãy chỉ ra những chi tiết đó trong bài.
(văn bản: Cây tre Việt Nam – Thép Mới)
Gợi ý trả lời
Mở ý: Trong bài *Cây tre Việt Nam*, Thép Mới không chỉ nói riêng về cây tre mà qua hình ảnh cây tre, tác giả đã gợi ra cả khung cảnh, cuộc sống lao động và chiến đấu, cùng những nét văn hoá của dân tộc Việt Nam. Có thể chỉ ra những chi tiết đó như sau:
a) Khung cảnh, phong cảnh làng quê Việt Nam:
- "Tre Đồng Nai, nứa Việt Bắc, tre ngút ngàn Điện Biên Phủ, luỹ tre thân mật làng tôi… đâu đâu ta cũng có nứa tre làm bạn." → Tre xanh trải khắp mọi miền đất nước, dựng nên bóng dáng quen thuộc của làng quê.
- "Bóng tre trùm lên âu yếm làng, bản, xóm, thôn." → Hình ảnh luỹ tre xanh mát bao bọc, che chở cho xóm làng Việt Nam.
- "Dưới bóng tre của ngàn xưa, thấp thoáng mái đình mái chùa cổ kính." → Khung cảnh làng quê cổ kính, bình yên.
b) Cuộc sống lao động, sinh hoạt của con người Việt Nam:
- Tre gắn bó với người nông dân: "Tre là cánh tay của người nông dân", "Cối xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc." → Tre giúp con người trong lao động, sản xuất.
- Tre thân thuộc với đời sống hằng ngày: "Giang chẻ lạt, buộc mềm", tre làm nhà cửa, giường chõng, đũa, điếu cày… → Tre có mặt trong mọi sinh hoạt, "dưới bóng tre xanh… người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng, khai hoang."
- Tre gắn với tình cảm con người: tre là nguồn vui tuổi thơ (que chuyền đánh chắt), là niềm vui tuổi già (chiếc điếu cày tre), chứng kiến tình yêu lứa đôi.
c) Cuộc chiến đấu bảo vệ quê hương, đất nước:
- "Tre là đồng chí chiến đấu của ta." "Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù… Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín." → Tre cùng con người đánh giặc, bảo vệ Tổ quốc.
d) Văn hoá, phẩm chất và tâm hồn dân tộc Việt Nam:
- Tre mang những đức tính của người Việt: ngay thẳng, thuỷ chung, can đảm, "tre trông thanh cao, giản dị, chí khí như người."
- Nhạc trúc, nhạc tre, tiếng sáo diều tre là "khúc nhạc đồng quê" → nét đẹp văn hoá tinh thần.
- Tre còn là biểu tượng của dân tộc trên đường đi tới tương lai: "Cây tre Việt Nam! Cây tre xanh, nhũn nhặn, ngay thẳng, thuỷ chung, can đảm. Cây tre mang những đức tính của người hiền là tượng trưng cao quý của dân tộc Việt Nam."
Kết ý: Như vậy, qua hình ảnh cây tre, Thép Mới đã khắc hoạ trọn vẹn khung cảnh làng quê, cuộc sống lao động – chiến đấu và vẻ đẹp văn hoá, tâm hồn của con người Việt Nam. Cây tre trở thành biểu tượng cao quý cho đất nước và dân tộc Việt Nam.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.