Sách giáo khoa Ngữ văn 6 Tập hai

Giải Câu 8 trang 30 SGK Ngữ văn 6

Thạch Sanh (truyện cổ tích)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Về kết cục của mẹ con Lý Thông, ở văn bản do Huỳnh Lý và Nguyễn Xuân Lân kể có chi tiết: "Mẹ con Lý Thông về quê đến nửa đường thì bị Thiên Lôi giáng sấm sét đánh chết, rồi bị hoá kiếp làm con bọ hung". Bản của Anh Động (và nhân dân một số vùng Nam Bộ) kể: "Lý Thông được tha nhưng y về dọc đường mưa to, sấm sét đánh tan thây ra từng mảnh, mỗi mảnh hoá thành một con ễnh ương. Cho nên bây giờ mỗi khi có mưa to sấm sét, ễnh ương sợ, kêu lên những tiếng man dã…".

Em có nhận xét gì về những cách kết thúc này?
(văn bản: Thạch Sanh (truyện cổ tích))

Gợi ý trả lời

Nhận xét về hai cách kết thúc số phận mẹ con Lý Thông

Cả hai cách kể tuy khác nhau về chi tiết nhưng đều thống nhất ở một điểm cốt lõi: mẹ con Lý Thông (hoặc Lý Thông) phải chịu sự trừng phạt đích đáng cho những tội ác lừa lọc, cướp công, hãm hại Thạch Sanh.

a) Điểm chung của hai cách kết thúc

- Dù được Thạch Sanh tha tội chết, Lý Thông vẫn không thoát khỏi hình phạt của trời đất: bị sét đánh chết rồi bị hóa kiếp thành con vật thấp hèn (con bọ hung / con ễnh ương).
- Đây chính là cách thể hiện quan niệm, ước mơ của nhân dân về công lí: "ở hiền gặp lành, ở ác gặp dữ" (gieo gió gặt bão). Kẻ gian ác, bội bạc nhất định sẽ bị trừng trị, còn người hiền lành, lương thiện như Thạch Sanh thì được hưởng hạnh phúc.
- Việc để Thạch Sanh tha tội còn làm nổi bật tấm lòng nhân hậu, khoan dung của chàng; còn việc trời đất ra tay trừng phạt cho thấy cái ác tự chuốc lấy kết cục bi thảm.

b) Điểm khác nhau và ý nghĩa riêng

- Bản của Huỳnh Lý – Nguyễn Xuân Lân: mẹ con Lý Thông bị hóa thành con bọ hung – loài vật sống nơi dơ bẩn, hôi hám. Chi tiết này nhấn mạnh sự nhơ nhuốc, đáng khinh của kẻ bạc ác.
- Bản của Anh Động (Nam Bộ): Lý Thông bị sét đánh tan thây, mỗi mảnh hóa thành một con ễnh ương sợ sấm sét mà kêu lên. Cách kể này thú vị ở chỗ còn gắn với cách lí giải một hiện tượng tự nhiên quen thuộc của người dân Nam Bộ (vì sao mỗi khi mưa to, sấm sét thì ễnh ương kêu). Nó cho thấy sức sáng tạo và dấu ấn của từng vùng miền trong quá trình lưu truyền truyện cổ tích.

c) Kết luận

Sở dĩ có nhiều cách kết thúc khác nhau là vì truyện cổ tích được lưu truyền bằng miệng qua nhiều đời, nhiều vùng, nên mỗi nơi lại kể theo một cách, thêm thắt những chi tiết mang màu sắc riêng. Tuy vậy, tất cả đều gặp nhau ở tư tưởng chung: cái thiện chiến thắng cái ác, cái ác bị trừng phạt — thể hiện khát vọng về công lí và niềm tin vào lẽ công bằng của nhân dân.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.