Giải Bài 2 trang 100 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Chỉ ra các biện pháp tu từ được sử dụng trong những câu sau và nêu tác dụng của chúng:
a) Đời cha ông với đời tôi
Như con sông với chân trời đã xa.
b) Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác.
Gợi ý trả lời
### a) Đời cha ông với đời tôi / Như con sông với chân trời đã xa.
Biện pháp tu từ: So sánh.
- Từ so sánh: như.
- Vế A (cái được so sánh): *đời cha ông với đời tôi* — khoảng cách giữa các thế hệ.
- Vế B (cái dùng để so sánh): *con sông với chân trời đã xa* — khoảng cách xa vời, mênh mông giữa dòng sông và chân trời.
Tác dụng: Lấy cái vô hình (khoảng cách thời gian, sự xa cách giữa đời ông cha và đời con cháu) so sánh với cái cụ thể, hữu hình (con sông và chân trời), tác giả giúp người đọc hình dung rõ sự xa cách, nối tiếp giữa các thế hệ. Qua đó gợi lên niềm trân trọng, biết ơn đối với truyền thống, với công lao của cha ông đời trước; nhắc nhở con cháu phải gìn giữ, nối tiếp những giá trị tốt đẹp mà cha ông để lại. Cách so sánh còn làm cho câu thơ giàu hình ảnh, gợi cảm xúc sâu lắng.
###
b) Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác.
Biện pháp tu từ: Nhân hóa.
- Các từ ngữ vốn chỉ hành động của con người được dùng để nói về cây tre: *chống lại*, *xung phong*.
- Tre được miêu tả như một người chiến sĩ dũng cảm: biết *chống lại* kẻ thù, biết *xung phong* vào nơi nguy hiểm (xe tăng, đại bác).
Tác dụng: Phép nhân hóa làm cho cây tre trở nên sống động, gần gũi như con người. Tre hiện lên như một người bạn, một chiến sĩ anh hùng, kiên cường, bất khuất, cùng nhân dân ta đánh giặc giữ nước. Qua đó, tác giả ca ngợi vẻ đẹp, phẩm chất anh dũng, tinh thần bất khuất của cây tre — cũng chính là biểu tượng cho con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam trong công cuộc chống giặc ngoại xâm. Câu văn vì thế trở nên giàu hình ảnh, sinh động và gợi cảm hơn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.