Sách giáo khoa Ngữ văn 6 Tập hai

Giải Câu hỏi trang 95 SGK Ngữ văn 6

Thực hành đọc   Gợi ý trả lời

Đề bài

Khi đọc văn bản dưới đây, em cần chú ý những vấn đề sau:

- Nội dung của văn bản cho em biết thêm điều gì về sự sống trên Trái Đất?

- Từ mượn đã được dùng khá nhiều trong văn bản. Đó là những từ nào? Theo em, từ nào trong số đó có thể được thay thế bằng một từ thuần Việt hoặc từ mượn khác quen thuộc hơn? Vì sao?

- Sự sống được hình thành qua một quá trình dài đằng đẵng, nhưng việc huỷ diệt sự sống có thể chỉ diễn ra trong chớp mắt. Điều này gợi lên trong em cảm xúc và suy nghĩ gì?

Gợi ý trả lời

Lưu ý khi đọc văn bản (Thực hành đọc, trang 96)

a) Nội dung của văn bản cho em biết thêm điều gì về sự sống trên Trái Đất?

Văn bản giúp em hiểu thêm rằng:

- Sự sống trên Trái Đất vô cùng phong phú, đa dạng và kì diệu: từ những sinh vật bé nhỏ (vi khuẩn, côn trùng) đến các loài động vật, thực vật to lớn; chúng cùng tồn tại, nương tựa vào nhau tạo thành một thế giới sống muôn màu muôn vẻ.

- Sự sống ấy không tự nhiên mà có; nó được hình thành, nuôi dưỡng và duy trì nhờ những điều kiện riêng có của Trái Đất (nước, không khí, ánh sáng, nhiệt độ thích hợp…) — những điều kiện mà cho đến nay con người chưa tìm thấy ở một hành tinh nào khác.

- Trái Đất là "cái nôi" quý giá, là ngôi nhà chung của muôn loài; vì thế, con người cần trân trọng, nâng niu và có ý thức bảo vệ sự sống cùng môi trường sống trên hành tinh của mình.

b) Về các từ mượn trong văn bản

- *Từ mượn được dùng khá nhiều:* ví dụ như sinh vật, động vật, thực vật, vi khuẩn, hành tinh, vũ trụ, nhiệt độ, điều kiện, môi trường, bảo vệ, huỷ diệt, tồn tại… (phần lớn là từ mượn gốc Hán).

- *Từ có thể thay bằng từ thuần Việt hoặc từ mượn khác quen thuộc hơn:* chẳng hạn huỷ diệt có thể thay bằng tiêu diệt / phá huỷ hoặc nói theo cách thuần Việt là làm mất đi / xoá sạch; tồn tại có thể thay bằng có mặt / sống; sinh vật có thể nói là vật sống.

- *Vì sao:* vì những từ thuần Việt hoặc từ quen thuộc ấy gần gũi, dễ hiểu với người đọc hơn, nhất là với học sinh lớp 6. Tuy nhiên, cần lưu ý: nhiều từ mượn gốc Hán (như *sinh vật, thực vật, hành tinh*) đã trở thành thuật ngữ quen dùng, sắc thái trang trọng và chính xác về khoa học nên vẫn nên giữ lại; chỉ thay những từ mà việc thay thế không làm mất đi nghĩa và sắc thái của câu văn.

c) Cảm xúc và suy nghĩ của em

Sự sống phải trải qua một quá trình dài đằng đẵng mới hình thành được, nhưng việc huỷ diệt sự sống lại có thể chỉ diễn ra trong chớp mắt. Điều đó khiến em:

- *Cảm xúc:* vừa ngỡ ngàng, trân trọng trước sự kì diệu và quý giá của sự sống, vừa lo lắng, xót xa khi nghĩ đến việc sự sống có thể bị phá huỷ quá dễ dàng và nhanh chóng.

- *Suy nghĩ:* em nhận ra rằng mỗi người cần có ý thức giữ gìn và bảo vệ sự sống — bảo vệ môi trường, cây xanh, các loài động vật, nguồn nước và bầu không khí; không nên vì lợi ích trước mắt mà tàn phá thiên nhiên. Mỗi hành động nhỏ như trồng cây, tiết kiệm nước, không xả rác… đều góp phần gìn giữ "cái nôi sự sống" cho hôm nay và mai sau.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.