Giải Câu 6 trang 46 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Văn bản Mây và sóng có hình thức khác với văn bản Chuyện cổ tích về loài người (số tiếng trong các dòng không bằng nhau, không vần,...). Vì sao nó vẫn được coi là văn bản thơ?
(văn bản: Mây và sóng — Ra-bin-đơ-ra-nát Ta-go)
Gợi ý trả lời
Vì sao "Mây và sóng" vẫn được coi là một văn bản thơ?
Đúng là về hình thức, "Mây và sóng" khác với "Chuyện cổ tích về loài người": số tiếng trong các dòng không bằng nhau, các dòng không gieo vần, câu thơ dài ngắn tự do như lời nói thường (thơ văn xuôi). Tuy nhiên, hình thức vần, nhịp đều đặn không phải là dấu hiệu bắt buộc duy nhất của thơ. "Mây và sóng" vẫn là một văn bản thơ vì nó mang đầy đủ những đặc điểm cốt lõi về nội dung và cách biểu đạt của thơ:
a) Giàu cảm xúc, thể hiện thế giới tình cảm, tâm hồn của con người. Bài thơ bộc lộ tình yêu thương tha thiết, sâu nặng giữa em bé và mẹ. Mọi hình ảnh, lời kể đều thấm đẫm cảm xúc yêu thương, quyến luyến, chứ không nhằm kể một câu chuyện khách quan.
b) Giàu hình ảnh, có sức gợi và mang tính tượng trưng. Những hình ảnh "mây", "sóng", "bình minh vàng", "vầng trăng bạc", "bến bờ kì lạ"... vừa đẹp, lung linh, vừa tượng trưng cho những thú vui, những cám dỗ hấp dẫn ngoài thế giới rộng lớn. Hình ảnh em bé ôm mẹ, lăn vào lòng mẹ tượng trưng cho hạnh phúc gia đình ấm áp.
c) Sử dụng nhiều biện pháp tu từ và ngôn ngữ cô đọng, hàm súc. Bài thơ dùng phép ẩn dụ, điệp ngữ, hình ảnh so sánh, lối đối thoại và tưởng tượng bay bổng; ngôn ngữ chọn lọc, gợi nhiều hơn tả, để lại dư âm và ý nghĩa sâu xa.
d) Có nhịp điệu riêng. Dù không gieo vần, không đều số tiếng, bài thơ vẫn có nhịp điệu được tạo nên bởi cách ngắt dòng, cách lặp lại cấu trúc (hai phần "mây" và "sóng" song song), tạo âm hưởng nhịp nhàng, tha thiết như lời trò chuyện của em bé.
đ) Giàu ý nghĩa, gợi những suy ngẫm sâu sắc. Qua trò chơi tưởng tượng của em bé, bài thơ ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng và khẳng định: hạnh phúc không ở đâu xa mà do chính con người tạo ra từ tình yêu thương.
Kết luận: Một văn bản được coi là thơ không chỉ nhờ vần và nhịp đều đặn, mà quan trọng hơn là ở việc nó thể hiện tình cảm, cảm xúc bằng ngôn ngữ cô đọng, giàu hình ảnh, giàu nhạc điệu và ý nghĩa. "Mây và sóng" hội tụ đầy đủ những đặc điểm ấy, nên dù hình thức tự do, nó vẫn là một văn bản thơ (thơ văn xuôi).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.